Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ling brengt in het gevolgde bedrijfssysteem. Voor zoover een uitbreiding der handelaars en bedrijfsleiders valt waar te nemen, is die niet te danken aan het feit, dat de grondeigenaren de kapitalen, die ze door opeenhooping van grondrente verzameld hadden, in nieuw bedrijf vruchtdragend zochten te beleggen. Veeleer wordt de overgang veroorzaakt door de verslechtering van de bestaansvoorwaarden dezer patriciërs, die door commercieele en industrieele werkzaamheden hunne maatschappelijke positie pogen te verbeteren.

Nooit echter kan uit dien overgang een nieuwe opbloei van het bedrijfsleven door ongemeenen kapitaaltoevoer worden verklaard. Niet alleen in Augsburg, alom ontmoeten wij gansche reeksen handelsgrootheden, niet gerecruteerd uit den landadel, doch voortgekomen uit de kringen van handwerk en handel. In en door handwerk en handel worden de groote vermogens, gedurende een proces van eeuwen, vóór den nieuwen tijd, geschapen. Door den handel vooral: „lm Anfang war der Handel, heisst es für die Qeschichte des modernen Kapitalismus nach' wie vor."

Deze misvatting van S o m b a r t betreft niet een accidenteel punt. Immers zijn werk is gebouwd op de stelling, dat tusschen de oude handwerksproductie en het kapitalisme geenerlei gemeenschap bestaat; blijkt nu zijn afleiding van het „Urkapital" eene historische dwaling, blijkt dat kapitaal in en door de middeleeuwsche productie geboren, dan valt de basis weg, dan spreekt duidelijk het gekunstelde van de antithese, die hij tusschen nieuwen tijd en vroegere periode trekt. 0

i) Vergelijk vooral de belangrijke kritiek van Delbrückin reussische Jahnbücher, band 123, bldz. 333 en vlg. en van V o n B e 1 o w in Historische Z e i t s c h r i f t, band' 91 bldz. 432 en vlg. '

Pohle is een der weinigen', die voor dé theorie der geaccumuleerde grondrente sympathie koestert (Jahrbücher für N a t i o-

Sluiten