Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

citisque pactionibus. „Zoodat er niets nieuws is onder de zon" — is ook hier de vrucht van alle overpeinzing.

Van geheel anderen aard is eene vierde bedenking, die tegen het op den voorgrond schuiven van het begrip kapitalisme moet worden ingebracht. Onbetwistbaar toch wordt met het bezigen van dezen term bedoeld het kapitaalbezit als een praedomineerenden factor voor te stellen, die allen anderen invloed overschaduwt, die met name de ondernemersfunctie naar den achtergrond schuift.

De overbodigheid van des ondernemers werkzaamheid was dan ook een leerstuk van M a r x en het socialisme, hetwelk in het fiasco van de productieve coöperatie zijn vernietigende tegenspraak heeft gevonden. De wassende, beslissende macht van het kapitaal tegenover de verdwijnende beduidenis van den ondernemer - dat is de gedachte, die gemeenlijk in „kapitalisme'' wordt gelegd, en op dien grond mee wordt het epitheton „kapitalistisch" voor onze productiewijze eene bij uitstek passende benaming geacht.

Eene verkeerde gedachte is het, want veelbeteekenend is des ondernemers werkzaamheid. ') Gewichtvolle functies worden door hem verricht: hij vorscht uit, waar met kans op welslagen een voortbrengingsproces kan worden aangevangen, tracht anderen voor zijn zaak te winnen, streeft naar de technische volmaking van het bedrijf, legt op goede arbeidskrachten beslag, zoekt in beleidvolle arbeidsverdeeling heil, deelt ieder de hem passende taak toe, gaat op verovering uit, speurt naar middelen om het afzetgebied te vergrooten. De meerdere of mindere opgewektheid van den ondernemingsgeest bepaalt den bloei der volkswelvaart.

!) Zie mijln Voorlezingen over de economie, deel 2, Utrecht, 1914, bldz. 202 en vlg.

Sluiten