Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

band tusschen kapitalisme en Calvinisme wordt gelegd, niet

zonder bedenking.

Min juist achten wij de wijze, waarop hij, het Calvinisme als een der hoofdvormen van het ascetisme beschouwend, op den ascetischen grondtrek, als de beslissende kracht, die aan het economisch leven stuur geeft, den nadruk legt. Veel sterker moet op den voorgrond worden gesteld de erkenning van Qods onbeperkte souvereiniteit, die, met de eere Gods, de norm aller normen, als leidend motief, wondere krachtsontplooiing in het voortbrengingsproces moet bewerken.

Onaannemelijk is ook de poging om den ,,kapitalistischen geest", door het Calvinisme verwekt, aan te dienen als eene gansch nieuwe zielsgesteldheid, welke geen wezenlijke gemeenschap vertoont met die uit vroegere periodes. De zucht om het kapitalisme aan te merken als een maatschappijvorm van den modernen tijd, verklaart de gekunstelde voorstelling, die hier èn van het kapitalisme èn van den kapitalistischen geest wordt gegeven.

Bovenal oordeelen wij den nauwen band, door W e b e r gelegd, gevaarlijk, wijl aldus het misverstand moet worden gevoed, alsof uit het calvinistisch beginsel voortvloeit de ontwikkelingsgang van de moderne, kapitalistische productiewijze. Meer dan een misverstand is dit niet. Wel kan en moet worden staande gehouden, dat de calvinistische belijdenis aandrijft tot een krachtdadig ijveren voor de stoffelijke welvaart, tot verheffing van het economisch leven; doch de bewering, dat de reformatorische beginselen van C a 1 v ij n de ethische ruggegraat vormen voor de openbaringen van het huidig voortbrengingsstelsel, mist redelijken grond. Veeleer past de erkentenis, dat veel in het huidig gebeuren sterke afwijking vertoont van hetgeen fundamenteel beginsel van het Calvinisme is, dat tusschen „calvinistische" en „kapitalistische'' geest in menig stuk een scherpe tegenstelling zich openbaart.

Van de doordringende kracht van hetgeen als het constitu-

Sluiten