Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bezoeken, gemeenten te organiseeren, consistories aan te stellen, in dit alles geleid en aangevuurd door predikanten als Dat heen, Moded, de Bray, Taffin, van der Heyden en anderen, die uit de ballingschap terugkeerden of uit den vreemde herwaarts togen. Maar daar maakt, helaas, de Beeldenstorm in Aug. 1566 aan alle berekeningen en overleg een einde. Het Verbond der Edelen sprong uiteen; de Landvoogdes herwon hare macht; in Aug. 1567 kwam Alva met tienduizend man in Brussel aan, om met geweld alle ketterij in deze landen uit te roeien; de Raad van Beroerten werd opgericht, Egmond en Hoorne werden gevangengenomen en in t volgend jaar onthoofd; vele grooten en edelen trokken zich terug en onderwierpen zich aan F i 1 i p s dwingelandij.

In die dagen was het met de zaak der Hervorming zeer hachelijk gesteld ; zij scheen gedoemd te zijn tot den ondergang. Moedeloos en zonder uitzicht voor zichzelven week de Prins naar Duitschland uit; al zijne berekeningen waren verijdeld door de buitensporigheden van het gepeupel, door de aarzeling en de lauwheid van de hoofden der beweging, door het vooroordeel der Duitschers tegen het alhier veldwinnend Calvinisme. En toch bleef aller oog in dien bangen tijd op Oranje gericht. Wat zou de Prins doen ? Zou ook hij zich onderwerpen, de beweging onder het volk tegengaan, gehoor geven aan het verlangen des Konings ? Of zal hij zich scharen aan de zijde des volks, zich aan de spits stellen der nationale partij, en in het uiterste geval, als onderhandelingen niet baten, overgaan tot gewapend verzet ? In die kritieke ure, eene ure voor overdenking en gebed, geeft de Prins aan de smeekbede der verdrukte ingezetenen gehoor ; met groote, persoonlijke opofferingen brengt hij in Duitschland een leger op de been, en vangt den krijg voor het behoud van 's lands vrijheden, maar bovenal voor geloofs- en gewetensvrijheid aan. De oorlog begon met afwisselend succes; maar in 1572 keert de kans. Op den eersten April verloor Alva den Briel; in 1573 begint van Alkmaar de victorie. En dan gaat het lange, lange jaren aaneen, door voor- en tegenspoed, door overwinning en nederlaag heen, maar toch zigzags-gewijze vooruit naar de redding van het vaderland, de vrijheid der religie, het behoud der

Sluiten