Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tegenover de verheerlijking van het onnatuurlijke coelibaat. De wetenschap en de kunst, uit de voogdijschap der Kerk bevrijd, kunnen nu zelfstandig zich ontwikkelen en slaan nieuwe banen in. Het volksonderwijs in de Middeleeuwen zoo schandelijk verwaarloosd, komt tot krachtige ontwikkeling; reeds in zijn eerste reformatorische geschrift aan den Adel der Duitsche natie dringt Luther met klem op de oprichting van volksscholen voor jongens en meisjes aan. De Staat wordt geëmancipeerd van de Kerk; het Overheidsgezag ontvangt een hechteren grondslag, waar het niet van den Paus, maar rechtstreeks van God wordt afgeleid ; en tegelijk wordt, vooral in de Calvinistische landen, opgekomen voor de vrijheden en rechten van het volk en een kloeke en fiere burgerzin gekweekt, die van geen despotisme of tyrannie weten wil. Volkomen terecht is daarom door Dr. Bavinck gezegd, dat de Reformatie door het godsdienstig-zedelijke bewustzijn der Europeesche menschheid wederom te veranderen naar het beginsel des Christendoms, daarmede den mensch van den nieuweren tijd in gansch andere verhouding tot de wereld geplaats heeft; dat het beginsel der Reformatie niet alleen een godsdienstig-zedelijk beginsel is, maar dat het ook een politiek en sociaal, een wetenschappelijk en aesthetisch beginsel insluit; dat het het principe is van een andere, nieuwe, tegelijk Christelijke en moderne levens- en wereldbeschouwing, en dat het daarom niet anders dan oppervlakkigheid is, wanneer Troeltsch meent, dat het Protestantisme der 16e eeuw nog voor een aanmerkelijk deel een Middeleeuwsch karakter draagt, want dat het in zijne opvatting van het Chrisiendom door en door modern is, geboren uit den nieuwen geest, die sedert de vijftiende eeuw zich in Europa baan brak. ') Zelfs de Roomsche Kerk heeft zich aan den invloed en werking van de Reformatie niet kunnen onttrekken. Zonder Luther's optreden zou ze op het Concilie van Trente niet tot de reformatie van zoo menig stuitenden misstand in haar midden gekomen zijn. Wie dan ook het beeld van de Middeleeuwsche Kerk vergelijkt met dat, hetwelk de Roomsche Kerk in onze dagen, vooral in Protestantsche landen, aanbiedt; haar schandelijke

') Dr. H. Bavinck in De Kerkhervorming, uitgave van het Tractaatgenootschap Pillippus, 1917, blz. 32

Sluiten