Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hoeveel volkomen geestelooze arbeid uit het verleden geschiedt thans niet door vernuftige machines. Is het niet edeler deze te bedienen, dan z.g. koeliewerk te doen? _

Een tweede oorzaak voor een valsche beschuldiging van de techniek ligt in het feit, dat men deze verwart met economie en handel, en vergeet, dat veel van de bezwaren eigenlijk een economischen ondergrond hebben. Het moderne leven kan dezen handel als distribuant der goederen niet ontberen. Doch er is een diepgaand verschil in de wijze, waarop techniek en handel de goederen waardeeren. Voor den technicus, voor den industrieel zijn de goederen producten, werken hunner handen, die aan anderen zeer bepaalde diensten kunnen bewijzen. Voor den echten kapitalist is het alleen de vraag of hij er iets op kan verdienen. De objecten zelf zijn onbelangrijk, ja ontbreken soms. Een mooi voorbeeld van een contrast geeft de kapitaalsuitgifte van de Nederl. Ford Motor Comp. Reeds vóór de toewijzing na de inschrijving werd een mogelijk toegewezen aandeel met 180% winst verkocht. Dit is zuiver kapitalisme van de onsympathiekste soort; hiermee wordt der menschheid geen enkelen dienst gedaan. Heel anders was dit toen het technisch phenomeen Henry Ford de goedkoope auto in de wereld bracht. De ondernemer, welke leeft en strijdt voor het bedrijf door vervolmaking van het product, is daarmee nog geen kapitalist, ook al brengt hem dit ruime inkomsten. \^ant ook zijn leven is dienst aan den medemensen, al is het ook in zijn engen bedrijfskring. Dat men ondernemer en kapitalist als persoon helaas vaak niet geheel gescheiden houden kan, is duidelijk, doch mag geen reden zijn, ook de begrippen te verwarren.

Voorbeelden van ongewenschte verhoudingen in dö techniek, die uit het handelsleven komen, liggen voor het grijpen. De geheele schundproductie van de filmindustrie, de schreeuwende reclame, die de wereld unheimisch maakt, de fabricage van vervalschingen en van waardelooze schoonschijnende rommel komt alles op de debetzijde onder het hoofd: Wirtschaft.

Dat verder de techiek gebruikt wordt voor slechte doeleinden, bewijst ook niets tegen de techniek. Voor welke doeleinden werden en worden Christendom en geloof niet misbruikt? Al het goede kan ook ten kwade aangewend worden, zonder dit goede zelf tot een kwaad te maken.

Tot heden deden wij niet veel meer dan een enkele oppervlakkige beschouwing houden over enkele van die aanrakingspunten van den mensch met de techniek, welke het meest in het oog springen. Het verdient opmerking, dat deze bijna uitsluitend op sociaal terrein gelegen zijn, zoodat men geneigd is te meenen, dat de invloed van de techniek zich in hoofdzaak doet gevoelen in een wijziging van de levensomstandigheden tengevolge van bepaalde technische uitvindingen. Op het geestelijk leven zou men aldus slechts een indirecte werking hebben. Bijv. de toepassing van mechanisatie in de textielindustrie in Engeland in de 1 9e eeuw bracht werkeloosheid en werkte mee aan de vorming van een proletariaat. De uitvinding van de fiets bond de plattelandsbevolking op Zondag niet meer aan hun dorpen; er ontstond een vermenging en langzamerhand een andere houding der jeugdige dorpelingen tegenover elkaar. Door de fiets en thans door de autobus is op het platteland van isolatie geen sprake meer en indirect zal dit op de geestelijke gesteldheid invloed hebben.

Sluiten