Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

mogelijkheid der formatie van een nieuw Kabinet, steunende op een geconcentreerde linkerzijde, niet kon'worden aangenomen.

Het Kabinet wil trachten door dp toepassing zijner beginselen zooveel mogelijk bevrediging te schenken. Waar principieele tegenstellingen zich voordoen, zal het die niet mogen ontwijken, doch het oordeelt de mogelijkheid te moeten aannemen, dat omtrent verschillende onderwerpen, die rijp zijn voor behandeling of die aanhangig moeten worden gemaakt, zonder verzaking van beginselen, ook in deze Kamer voldoende overeenstemming kan worden verkregen."

Men ziet, daar zit alles in, zooals ik het op dit oogenblik uitleg, en ik wil naar aanleiding van de uitdrukking: waar principieele tegenstellingen zich voordoen, wij die niet mogen ontwijken, nog dit opmerken, dat natuurlijk de Regeering zich de mogelijkheid moest voorstellen, dat al werden dergelijke tegenstellingen niet opgezocht, zij zich toch. konden voordoen, maar dat de Regeering meende, indien zoo iets gebeurde, de gevolgen daarvan op dat oogenblik.eersti nader onder de oogen te moeten zien.

Nu die woordenkeus: de beginselen, levende in de partijen deirechterzijde. Hoe hëeft er een oogenblik misverstand over de beteekenis van die woorden kunnen zijn? Ik mag wel vragen, hoe men aan de linkerzijde en met bijna nog meer nadruk hoe men aan de1- rechterzijde daarover een oogenblik heeft kunnen twijfelen. Men weet, dat . de rechterzijde - zich van haar eigen tekortkoming wel bèwust — tracht te leven naar de. Christelijke beginselen. Men weet dus, dat^, wanneer men spreekt van de beginselen der rechterzijde, die beginselen worden bedoeld.

Nu, waarom dan de uitdrukking: Christelijke beginselen, niet gebruikt? ,

Daarvoor had ik een zeer afdoende en besliste reden. Ik. moest, in die rede een tegenstelling maken tusschen links en rechts, want het Kabinet trad hier op niet met een meerderheid rechts; numeriek was de linkerzijde in de meerderheid. Er moest dus een tegenstelling gemaakt worden links en rechts, en verklaard worden, waarom men optrad met een Kabinet uit de rechterzijde, die geen meerderheid had, terwijl de linkerzijde numeriek wel dé meerderheid had, doch niet eensgezind was.

Daarom moe.st er onmiddellijk een tegenstelling tusschen de rechter- en de linkerzijde worden gemaakt, en wanneer ik nu in plaats van: beginselen, levende in de partijen der rechterzijde, de uitdrukking had gebruikt: beginselen van Christelijke Staatkunde of Christelijke beginselen, dan had ik een oordeel uitgesproken over de beginselen der, linkerzijde in dien zin, dat ik verklaard had, dat de beginselen der linkerzijde niet de Christelijke beginselen waren; dan was ik beg'onnen met voorop te stellen de antithese. Daartoe achtte ik mij niet , gerechtigd. Ik achtte mij verplicht om mijn eigen beginselen ' duidelijk te doen uitkomen en te qualificeeren, de politieke positie van het Kabinet duidelijk aan te geven; maar niet 'een oordeel uit te spreken over hen, die ik niet het recht had als geestverwanten van het Kabinet te beschouwen.

Daarom heb ik toen deze woordenkeus gebruikt en niet een andere.

Dat is duidelijk genoeg. Intusschen, hoe vreemd het ook zij en hoewel er niet de minste aanleiding was, er is nu eenmaal over die woorden debat en misverstand geweest. Wij voeren in nevelen.

Een schip dat in nevelen vaart, heeft zelf die nevelen niet gemaakt, en het is niet aangenaam in nevelen te varen.

Er was gezegd: „Waarom hebt ge niet durven zeggen waarop het stond?" Ik moest dus aantoonen, dat ik gezegd heb waarop het stond, en dat is kortelijk geschied in de Memorie van Antwoord. Daar

Sluiten