Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De vraag doet zich nu voor, waaraan men dien geest des tijds kan kennen, en op welke wijze hij een maatstaf genoemd kan worden bij de beoordeeling van een verschijnsel, dat zich op 't gebied der beschaving vertoont.

De geest des tijds wordt gekend aan de staatsregeling; die zedelijke begrippen, welke den grondslag der wetgeving uitmaken en het leven des volks naar onschendbare regels ontwikkelen, maken het bewustzijn des tijds, der natie, uit.

Wie ons hier onder 'toog brengt, dat dit slechts een klein gedeelte van het volksbewustzijn kan genoemd worden, vergeet dat elke uiting van het geestelijk en stoffelijk leven slechts in den staat vruchten draagt, en omdat dit leven zich in den staat openbaart, de wetgeving alleen de rijpe volle vrucht van dit leven is. Wat kunst en wetenschap, handel en ambacht, nijverheid en kapitaal , samenleving en natuur in den staat verrichten, doet zich onder het geheele volk gelden en oefent op de wetgeving een vormenden invloed uit. En omgekeerd is het wederom de wetgeving, wederom de staat, die aan al zijne onderzaten speelruimte geeft, de baan voor hun eigen arbeid aanwijst, hen in hun vrije beweging bescherming verleent, en daardoor den arbeid bevordert.

Als wij de rijpe vrucht van den boom geplukt hebben , verkwikken wij ons aan hare kracht, en herinneren ons, dat een jaar lang de verborgen sappen stegen en daalden, om bladeren en bloesems te ontwikkelen; doch, noch sappen, noch bladeren, noch bloemsems kunnen bij ons de vrucht vervangen.

Sluiten