Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is onmiskenbaar. Op deze feiten doelt ook de Bussv wan» neer hij schrijft:

Geen wereld» en levensbeschouwing beklijft, als zij niet in overeenstemming is met wat men denkt over de natuur van den mensch, of misschien beter gezegd, elke wereld» en levensbeschouwing zoekt naar overeenstemming met wat men gelooft de ware zedelijke natuur van den mensch te z?Jn- Jn patsten aanleg mist de vraag: wat is waarheid? alle beteekenis, wanneer zij niet het omhulsel is van de vraag: wat is de waarde van den mensch?"

Ook uit die woorden van de Bussy blijkt, dat een meer» dan»zedehjk geheel in werkelijkheid groote beteekenis heeft. Zoo komt het dan ook, dat dezelfde woorden toch een andere nuance verkrijgen, al naar mate van het geheel waarin zij voorkomen. Wij weten wel, waar de uitdrukking van „het algemeene belang" vandaan komt. Maar toen zij tot leuze werd gemaakt van een Gelderschen katholieken» dag werd zij ongemerkt iets anders. En als zij gebruikt wordt in den christelijk humanistischen kring van de maat» schappij tot nut van t algemeen, dan zijn we wel dicht bij den oorsprong, maar dan verengt zich de beteekenis tegelijk. Nog één voorbeeld worde mij veroorloofd. Men denke aan een begrippenpaar als natuurlijk en onnatuurlijk. Hier is het haast onmogelijk, de wereldbeschouwing van de levens» beschouwing en van de zedelijke norm te scheiden. Maar hoe ontzachlijk kan ook het verschil worden, als men het onnatuurlijke hoort verfoeien in den vrijdenkerskring, of het natuurlijke hoort prijzen door de kringen, waarin bij» voorbeeld iemand als Goethe wordt vereerd. Ligt ten slotte ook niet een geheel van levensbeschouwing achter de kritiek die men de natuur, de „harde werkelijkheid" laat uitoefenen op een zedelijke aspiratie?

We mogen dus wel zeggen, dat de zedelijkheid niet blijven kan noch wil buiten de levensbeschouwing. En wij mogen ook aannemen, dat bij een intensief zedelijk bestaan een wisselwerking tusschen levensbeschouwing en zedelijk» heid tot stand komt. Wij zelf nemen ook deel aan zulke processen. En dan komen wij tot voorkeur voor een zedelijk geheel, dat van den godsdienst doorweven is. Godsdienstige zedelijkheid is niet alleen persoonlijk voor ons de verkies»

Sluiten