Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ook thans van afgetrokken redenering onthouden, en zal mijn doel pogen te bereiken door een beroep op feiten en door aanschouwelijkheid van voorstelling; ook acht ik het onmogelijk om langs anderen weg elkander tot toestemming te brengen, dat, hetgeen op mij of op u den indruk van heilig en van schoon maakt, wezenlijk dien naam zou verdienen. Wij kunnen en willen ons dan gaarne schikken naar de regtmatige eischen van onzen tijd, en wij doen dat zeker zooveel ons onderwerp het toelaat, als wij, wars van bespiegeling en afgetrokken redenering, eerst en vooral naauwkeurig te rade gaan met de feiten, die de geschiedenis van de beschaving ons in rijken overvloed aanbiedt, 't Is toch juist in die geschiedenis, dat zij, die van een tegenovergesteld gevoelen zijn, de wapenen zoeken om ons te bestrijden.

Vooraf een opmerking. Wanneer ik van het heilige en goede spreek, dan bedoel ik hetgeen het christendom zoo noemt; daarbuiten erken

O 7

ik niets voor heilig en goed, tenzij voor zoo ver als het daarmee overeenstemt. En ik vrees ook geen tegenspraak. Ik mag vrijmoedig vaststellen, dat die algemeene denkbeelden omtrent heilig en goed, die naar mijn overtuiging aan het christendom hun oorsprong of althans hun voltooijing danken, ook het eigendom zijn van hen, die de christelijke godsdienst niet of naauwelijks belijden; want zij zijn in onze maatschappij het alge-

Sluiten