Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wie zal bepalen wat er wel gebeurd zou zijn, indien de omstandigheden geheel anders geweest waren dan zij werkelijk geweest zijn? In elk ander geval zou ik u gelijk geven; maar ik doe nu die vraag met een geheel bijzonder doel. Er is namelijk inderdaad een volk geweest, welks godsdienstige denkbeelden vrij naauwkeurig met die van de Grieken overeenkwamen, maar bij hetwelk wij al dat vrije en ongedwongene van het grieksche godsdienstig leven missen. De mythologie van de Romeinen was ten deele van de Grieken overgenomen; voor 't andere deel was zij arm, prozaïsch, zonder geest of leven. Hun godsdienst was vrees met een zekere angstvalligheid gemengd. De bijgeloovige Romein vereerde zijn Goden niet uit lust, maar uit eigenbelang; zijn godsdienst was onnatuur, angstvallig waarnemen van oude, overgeleverde gebruiken, wier zin hij zelf meestal niet eens verstond, omdat hij ze van elders ontvangen had. Vergelijken wij de Israëlieten, Grieken en Romeinen met elkander, dan kunnen wij zeggen: het godsdienstig leven van de Israëlieten bezat het kenmerk van het hoog-verhevene en heilige, maar het miste de vrije, bevallige schoonheid; dat van de Grieken droeg het karakter van het bevallige en schoone, maar het miste de heiligheid; dat van de Romeinen was evenmin heilig als vrij en bevallig; hun godsdienst was alleen praktisch of bruikbaar, en dat wel in lager en zin, 't meest voor den staat. Maar hoe stond het

Sluiten