Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

naast, maar „boven den Schepper, die te prijzen is in der eeuwigheid".

„De ondergaande zon der religie" heeft reeds lang den Alleen-wijzen en Alleen-machtigen God en Zijn Christus buiten het licht der werkelijkheid gesteld en tot dogmatische nevelen vervluchtigd, en nu werpt ze voor het laatst nog eens ,,haar rosse, romantische gloed" rondom de gestalten van koningen en koninginnen, van prinsen en prinsessen, totdat. . . ook die afgoden verbleken, en de wereld niets meer overhoudt, dat hoog en heilig is, en de mensheid wegzinkt in religieuze duisternis.

Staats- en vorstenverering als verschijnsel van massareligie.

Het is wel opmerkelijk, en we wezen er reeds op, dat deze vorm van religiositeit zich het sterkst openbaart in het massaleven. Want religie is niet enkel een individueel, maar boven alles een massa-verschijnsel. En nu is het zó, dat het religieus leven in de enkeling zeer zwak, ja bijna niet aanwezig kan zijn, maar in het massaleven plotseling aanwakkert en uitslaat tot een laaiende brand, die aller harten in gloed zet. Er is slechts zelden een massa aanwezig, die niet van één of ander religieus gevoel doorhuiverd wordt, waardoor ook de nuchterste wordt meegesleept in een religieuze extase. De rooms-catholieke kerk weet zeer wel wat ze doet met haar religieuze ommegangen en processies! Schrijver dezes heeft ook zelf wel aan den lijve ondervonden, hoe een mens door de religieuze sfeer van het massa-leven plotseling als in een stormwind kan worden opgenomen en meegevoerd. Het was nog in de tijd van koningin Emma,

Sluiten