Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

roet van het produktie-organisme maar eenvoudig tot een verlaging van den levensstandaard der producenten.

Een verlaging tot welk minimum-peil? We weten helaas uit talrijke ervaringen in alle werelddeelen na den oorlog, dat er, afgezien van den letterlijken hongerdood, geen bepaald minimum bestaat. De mensch past zich aan bij een kronische ondervoeding, waarbij het niet mogelijk schijnt in het leven te blijven. Maar laat ons niet vragen wat er van hen wordt....

Gaarne zou ik nog meerdere cijfers en feiten uit Schiller's belangwekkend geschrift meedeelen, maar de ruimte ontbreekt. Deze ééne bijzonderheid nog. Wél valt in de technische outillage een groote vooruitgang te konstateeren. Maar.... deze mechaniseering heeft geen ekonomische gevolgen van beteekenis gehad, behalve dan in dit ééne opzicht, dat in de kollektieven de last van den zwaarsten arbeid den mensch werd afgenomen. (Dit is zeker verheugend!) Ondanks de ontzaggelijke produktie van traktoren lijdt de landbouw in hooge mate onder gemis-aan-trekkracht. Oorzaken: vele russische traktoren zijn abnormaal snel versleten, ook is er groot gebrek aan goede traktoristen. Nog lange jaren zal de russische landbouw allereerst aangewezen zijn op het paard; men heeft echter de helft der paarden laten omkomen en de rest zóó ondervoed, dat ze ternauwernood in staat zijn behoorlijk te werken. (Schiller, bl. 49 tot 52). Daarbij werden ze natuurlijk afgebeuld.

Wanneer in 1930 op één paard 4 H.A. bouwland kwamen, daarentegen in 1932 7, 5, 11 of 18, al naar de streek, dan kan men begrijpen hoe de arme dieren moeten zwoegen. Men denkt aan het uitgeputte paardje uit de prachtfilm „de Generale Lyn". Dit heette toen een beeld van een somber verleden, dat bezig was te

verdwijnen door den traktor en de kollek-

tivisatie. Helaas, dat verleden is weer opgestaan. Ondanks de kollektivisatie, de verbetering der methoden in den landbouw, de snelle mechaniseering, de tallooze cursussen, de scho-

Sluiten