Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dan stond er een lange rij voor het hotel, en het is hier een hotel voor de vreemdelingen."

De toeristen dienen nu eens om Rusland dollars te verschaffen en dan weer, vooral als 't meer mannen van beteekenis geldt, vooral schrijvers en journalisten, zijn zij 't voorwerp van speciale bezorgdheid, die, als 't uitkomt, door de propaganda bewerkt worden. Aan die reizigers, die de taal niet kennen en aan wie ontsnapt al wat de mentaliteit van den Rus aangaat, laat men allerlei dingen zien, die bestemd zijn om de aandacht te trekken.

Dikwijls — en dat is vooral zoo met de Engelschen — beschouwen zij Rusland als een vreemd land. Zij verstaan van zeer veel dingen de beteekenis niet. Nu eens zien zij in den Rus, met wien ze in aanraking komen, een Westerling evenals zij zelf zijn, dan weer meenen zij te doen te hebben met een soort van nomade, die wanneer hij weer thuis is, zich van zijn Europeesche kleedij ontdoet om een roode kimono aan te trekken.

De Engelschman — en dat is overigens een diep menschelijke trek — is goed geloovig. De Engelschman en de Amerikaan slaan geloof aan hetgeen zij hooren. Als het gaat over overwinningen op sociaal terrein, over de verzorging der kinderen of eenvoudig over statistieken, haalt de Engelschman zijn aanteekenboekje uit den zak, stemt toe met een „well" en noteert hetgeen men hem meedeelt. Zijn notities zijn voor hem documenten, waaruit hij later zijn conclusies zal trekken. Zeker, er waren onder hen mannen, die konden waarnemen. Maar dat waren meestal schrijvers, die in hun eigen land reeds tot de communisten behoorden. Men kan niet van hen eischen, dat zij van inzicht zullen veranderen tengevolge van een verblijf in Rusland. Toch is dit geen onmogelijke zaak, getuige het geval met Istrati — maar om daartoe te kunnen besluiten, is heldenmoed noodig.

Men moet hierbij overigens rekening houden met een psychologisch verschijnsel. Het Marxisme beroept zich op de rede. De schrijver, die

Sluiten