Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

IV. Ilel Rationalisme in Nederland.

Deze richting had ook haar verderfelijken invloed in Nederland doen gevoelen.

De kerk was ingedommeld, de leer was versteend, het leven ingezonken. Men ging meer en meer de aloude Gereformeerde leer bestrijden. J. H. Regenbogen gaf uit in 1811: „Christelijke godsdienst naar de behoeften van den tijd". In dit boek vierde het Rationalisme hoogtij. Toch was dit sommigen weer te radicaal. De mannen van het „juiste midden" stonden op. Maar die riepen toch nog uit: „Blijf weg met uwe leer van de Drieëenheid. De liturgische geschriften en belijdenisschriften werden „allerellendigste formulieren" genoemd. De „Dordtsche kluisters" moesten verbroken worden. Men werd rijp voor wat in 1816 ging gebeuren. Kracht van tegenweer was daarbij niet aanwezig.

Bronnen:

Ds. J. H. Landwehr, Handboek der Kerkgeschiedenis. 2e druk. Deel III, pag. 163—166, 142—143, 166—174. Deel IV, pag. 98—99.

Lectuur:

Andere handboeken over de Kerkgeschiedenis.

SCHETS XVIII.

ROME IN I)E 19de EN 20ste EEUW.

I. Nederlagen in de Rooinsche Kerk.

1. Het Jansenisme, eene reactie tegen het Jezuietisme, een laatste poging om de leer van AugusLinus in eere te herstellen. Cornelis Jansen, bisschop van Yperen, gestorven 1640. Heftige tegenstand van de Jezuieten en de pausen. De beweging concentreerde zich later om het klooster Port-Royal. Bekende figuren: Pascal, Quesnel. In 1765 werd in Nederland gesticht de Jansenistische of oudkatholieke kerk. Centrum: Utrecht. Seminarium te Amersfoort. Thans ^ 25 gemeenten met omstreeks 5000 leden. Ook in andere landen is de invloed dezer kerk uiterst gering. Het celibaat voor de priesters is afgeschaft. Men houdt echter vast aan de middeleeuwsche theologie. Het kwaad is door hen niet in den wortel aangetast.

Sluiten