Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

groote ontwikkeling in de steden, welke door verschillende oorzaken hier vroeg ontstonden.

Een der voornaamste oorzaken was de 'i£?ging van onze gewesten, waaruit geschiktheid voor den handel voortvloeide.

Utrecht, Duurstede, Tiel, Nijmegen, Deventer, Groningen, Stavoren de oude steden.

Reeds in den tijd der Romeinen kwamen vele steden hier op als gevolg of van versterkte plaatsen of van graanhandel voor de legioenen.

Snelle aanwas van de bevolking der steden ook als gevolg hiervan, dat iedere onvrije vrij was, zoo hij zonder opgeroepen te worden, poorter was geweest.

De kruistochten en de burgerstand.

Vragen: Wie zijn onze naasten? Waarom is de verleiding' desrijkdoms zoo groot? Wat heteekent „Draagt elkanders lasten?" Wat beteekent „die band is nogal „sip?" Waarom noemt men de standen bij sommige vo'ken kasten? (Denk aan opsluiting).

Hoe werden de onvrijsn weer onderscheiden? (hoorigen en lijfeigenen). Welk verschil is er tusschen hen?

Ziji er ook wel edelen geweest, die uitstekende leiding gaven aan het volk? Denk aan missionaire dienaars als Ludger, een man van adel, die vooral in Groningen werkte.

Zijn er ook wel edelen geweest, die geen uitstekende leiding gaven aan het volk? Hoe komt het zoo, dat dit treurige verschijnsel zich telkens herhaalt? Toon aan, dat ons land zoo gunstig voor den handel lag.

IX. De Hegemonie van Utrecht en van Holland.

Utrecht, de geestelijke hoofdstad der Nederlanden in de Middeleeuwen (deze eeuwen werden zoo genoemd door de mannen van de Renaissance, wijl zij ze beschouwden als minderwaardig), is het middelpunt ook van de staatkundige geschiedenis dezer gewesten tot aan 1122, in welk jaar het concordaat van Worms tusschen paus en keizer tot stand komt. Na dit jaar wordt de macht van Utrecht steeds kleiner, want dan laten graven en heeren hun invloed gelden bij de bisschopskeuze, die krachtens dit concordaat kwam aan de kanunniken, kapittelheeren, welke onder den invloed waren b.v. van de Hollandsche graven.

Tot aan 1122 toe is Utrecht verreweg het voornaamste gewest uit het noorden, en de hoofdstad Utrecht een zeer aanzienlijke stad, al spoedig met 40.000 inw. Verschillende keizers van Duitschland bezochten deze stad, deden hun kinderen er op school en liggen hier begraven.

De bisschoppen van Utrecht, wier grondbezit zeer groot was — Utrecht, Overijsel, Groningen, Drente — waren zeer machtig. Bisschop Willem schroomde zelfs niet Paus Gregorius VII in den ban te doen, toen deze keizer Hendrik IV, terwijl hij zich te Utrecht bevond, den banvloek deed hooren.

Sluiten