Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

c. In ons land: De broeders des gemeenen levens (Gerard Groote, „de moderne devotie", Gansfort, Agricola). Zij werkten vooral door de fraterschool op het onderwijs. Desiderius Erasmus. Allen wilden reformatie der Kerk.

Vragen: Wat zijn Hussieten? Waar vindt men nog Waldenzen? Wie zijn in ons land bekend als groote Humanisten? Hooft enz.) Wat zijn Moravische broeders? Staan die ook in verband met de Hussieten?

XII. De Hervorming.

Oorzaken der Hervorming.

Aanleiding was vooral de aflaathandel in Duitschland door Tetzel, in Zwitserland door Samson. De voornaamste Hervormers waren: in Duitschland: Luther en Melanchton, in Zwitserland: Zwingli, en in Frankrijk en gedeeltelijk in Zwitserland: Calvijn (Zie voor Calvijn 't volgende hoofdstuk.)

Luthers leven. (1483—1546).

(Ouders, jeugd, studiejaren, wending in de studie, in het klooster, reis naar Rome, bekeering, professor, enz.)

31 Oct. 1517 plakt hij de bekende 95 stellingen aan de Slotkerk te Wittenberg, (vooral gericht tegen den aflaathandel, uiterlijke boete en de hierarchie).

Gevolgen. Strijd met Karei van Miltitz, Johannes van Eek en Cajetanus. In den ban gedaan. De pauselijke bul verbrand. (Wijzen op de beteekenis dezer daad).

In 1524 gehuwd met Catharina van Bora. (Hierin gevolgd door andere monniken).

Hij heeft veel gedaan voor het onderwijs en het kerklied. (Groote' en Kleine Catechismus). Theologische twisten met Hendrik VIII over het aantal der Sacramenten, met Erasmus over de leer van den vrijen wil, met Karlstadt over de beeldstormerij en met Zwingli over het avondmaal.

Uitbreiding der Hervorming in andere landen. In ons land waren de voornaamste mannen o.a. Voes en Van Esch te Antwerpen, Menno Simons, Jan de Bakker.

De Hervorming stelde op den voorgrond: rechtvaardiging door het geloof en niet door de werken. Christus' offerande alleen voldoende. Geen gewetendsdwang en dus geen inquisitie.

Zij werkten ook terug op de R.-K. Kerk. De beste elementen verlieten deze Kerk.

De Geref. Kerk werd voortaan de voortzetting der ware Kerk: de R.-K. Kerk als pauselijke kerk werd de valsche kerk.

Door het Concilie van Trente 1545—63 werden wel sommige verbeteringen in de R.-K. Kerk ingevoerd; maar werden toch de dwalingen als hoofdwaarheden aangenomen en bekrachtigd.

Vragen: Wat leerde de Roomsche Kerk omtrent het avondmaal en

2

Sluiten