Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

oproerige bewegingen van het krijgsvolk op. Hij wist onze schuld aan Engeland (9.000.000 gulden) voor Vs der som af te lossen. Door hem werden de onderhandelingen met buiten-

landsche gezanten gevoerd).

Hij streefde naar de oppermacht der Staten van Holland in de Unie, en hun zeggenschap in de Kerk.

Vraag 1. Welke steden heeft Maurits achtereenvolgens ingenomen, en waar om was de verovering van Groningen van zooveel belang f

2. Welken invloed had de burger- en godsdienstoorlog in t-rankrijk op onze geschiedenis? .

3. Waarom gaven de Staten Maurits den titel van Prins?

I 4. Hoe trachtte Filips de Noordelijke Nederlanden voor zijn nakomelingen te behouden?

XXIV. De Compagnieën (1596—1621).

1 a Al vroeg waren Hollanders, Zeeuwen en Friezen bekend als koene zeevaarders. Zij waren langzamerhand de vrachtvaarder van Europa geworden.

b. De Portugeezen hadden, na de ontdekking van den zeeweg naar Oost-Indië om Kaap de Goede Hoop den alleenhandel op die gewesten. In 1580 wordt Filips II ook koning van Portugal. De havens van dit land nu voor ons gesloten.

c. Onze kooplieden wenden pogingen aan om rechtstreeks naar Indië te komen. Beroemde aardrijkskundigen. Petrus Plancius, predikant te Amsterdam, Maalzon, dokter te Enkhuizen, Mercator, drukker te Amsterdam en ondernemende zeelieden: Jan Huigens, van Linschoten, Barends, Heemskerk, de Rijp, tochten naar het Noorden. Overwintering op Nova-Zembla, 1597.

2. a. Cornelis Houtman, in Portugal gevangen, losgekocht door

Amsterdamsche kooplieden.

In 1595 door de Compagnie van verre landen met4schepen naar lndië gezonden 5/4 jaarreis op dereede van Bantam, in 1596 terug.

b. De Portugeezen in O.-I. niet bemind; zij onderdrukten de inlanders, dwongen hen het Christendom (Roomsch) aan te nemen en voerden er de Inquisitie in.

c. In 1598 keerde van Neck met 8 rijk geladen schepen terug. Wolfert Hermansz. verslaat in 1601 met 5 schepen eene rortugeesche vloot van 40 schepen.

Onderlinge wed- en naijver deden de winsten verloren gaan. d Op raad van Oldenbarneveld de verschillende Compagnien tot eene vereenigde Oost-Indische Compagnie saamgesmolten. Octrooi van de Staten-Generaal voor 21 jaar.

3. Bepalingen: , ,

a. Recht van oorlog en vrede in naam der staten.

b. Onbeperkt gezag in en alleenhandel op Indië.

c. Benoeming der ambtenaren.

Sluiten