Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kinderen op in de vreeze des Heeren. Daar het volk de Regenten in het bewind zag blijven en hunne ongerechtigheden weinig of niet beperken, verkoelden al meer en meer de liefde voor den Stadhouder en het Stadhouderschap. Verbetering der belasting. Afschaffing der pachten.

Prinses Anna Gouvernante 1751—'59. Ontwikkeld, fier, naijverig op hare rechten als Gouvernante. Zij trachtte beide partijen beurtelings te believen en hield zich te veel op met staatslieden van den 2den rang. Zooals de Van Harens, in plaats van b.v. met den Raadpensionaris of den Hertog van Brunswijk. De Regenten winnen aan invloed en de patricische familiën regeeren het land. De Prinses aan allerlei beleedigingen blootgesteld en van Engelschgezindheid beschuldigd. Feitelijk was het een stadhouderloos tijdperk, terwijl de staatsgezinde partij alle rampen, die het land troffen, aan de Gouvernante weet. Afgeleefd en moede van den tegenstand en de miskenning sterft ze in 1759, de voogdij over haar zoon overlatende aan den Hertog van Brunswijk.

De Hertog van Brunswijk voogd over den Prins (1759—1766). De regeering bij de Staten. De Hertog veel invloed door de opvoeding van den Prins, de regeling der krijgszaken, door zijn beurteling believen van de beide partijen.

Willem V (1766—1795) godvreezend, veel kennis, ijverig, edelmoedig, veel vaderlandsliefde, sterk geheugen en helder oordeel, doch geen veldheer en vooral geen staatsman voor zijn tijd en omstandigheden. Daar hij tegen den last der regeering opzag, benoemde hij den Hertog tot zijn raadsman (acte van Consulentschap). Ongenoegen hierover.

Zijne vrouw Wilhelmine begaafd en moedig. Al spoedig was van alle zijden tegenwerking en besnoeiing van gezag. Onder de meest invloedrijke tegenstanders behoorden Van Berkel en Van der Capellen v.d. Pol. Onder de voorstanders Van de Spieghel (vooral na 1785). Toen de democratische begrippen veld wonnen, stelde een gedeelte der Regenten zich er tegenover en naast den Prins. Dit had voor dezen tengevolge, dat het volk in hem nu ook een verdrukker zag. Vrijcorpsen, vliegende legertjes, genootschappen, burgerkrijg. De Prins te Nijmegen. De Prinses naar den Haag, door de patriotten opgehouden.

Tusschenkomst van Pruisen. Satisfactie aan den Prins geweigerd. Een Pruisisch leger herstelt den Prins in zijne rechten. Restauratie. Vele patriotten uitgeweken naar Frankrijk. Doorwerking der revolutiebeginselen 1787—1795. Vertrek van Willem V naar Engeland.

Vraag 1. Hoe verklaart ge, dat het volk ook tegen Oranje ingenomen werd?

2. Welke partijen uit dezen tijd zouden met de partijen uit de vorige eeuw overeenkomen en waarom?

„ 3. Waarin kwamen Willem IV en Willem V overeen?

Sluiten