Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tijden , het hechte bolwerk , waarachter zich ruwe empirie en onkunde schuil hielden , het stokpaardje , waarvan iedere partijzuchtige zich zeer snaaks weet te bedienen , eene draadpop , die ten laatste iedere gedaante en plaatsing aanneemt, die men haar geeft. Men spreekt en schrijft veel van rationele empirie , van het rationalisme van hippocrates, enz. Wij voeden zeer veel achting voor rationele empirie en voor hippocrates , doch houden het er voor, dat dit alles slechts eene beeldspraak is , waardoor wij in de wetenschap geenen stap verder komen. De geneeskundige waarneming is door de tegenstrijdigste waarnemingen zoo uit haar verband gerukt en benadeeld , dat wij eigenlijk volstrekt geene waarneming meer hebben , of ten minste niet onvoorwaardelijk op dezelve mogen vertrouwen. De gemeenste routinier, de domste kwakzalver pocht en steunt op zijne waarnemingen.

Klinische waarnemingen, dieniet op eene wetenschappelijke physiologie steunen , hebben geene volstrekt onbetwistbare waarde. Meestal zijn zij slechts gevolgtrekkingen uit eene in de praktische geneeskunde even gebruikelijke als verkeerde wijze van besluiten , van het » post hoe , ergo propte?' hoe'''' , die zich slechts zoo lang als waarheid staande houden , als bloedrijke geniën in hunne steeds wakkere zucht voor het nieuwe, dezelve onaangetast laten.

'ioen vroeger broussais batterijen van bloedzuigers op de buiken van zijne landslieden liet opwerpen , heeft de waarneming zulks gebillijkt, en toen het eenmaal bij ons (te Pf^eenen) mode was, bij iedere hoofdpijn de slapen met bloedzuigers te bedekken , heeft de waarneming zulks ook gebillijkt ; ja men haalde zich den haat van eenen nieuwerwetschen bloedzuiger en het verwijt van onkunde op den hals , wanneer men het naliet. Zooveel waarde heeft de klinische waarneming, als zij niet op de wetenschap gegrond is , als zij geenen vasten steun vindt in de theorie.

Terwijl wij echter tegen de bloedontlastingen in het algemeen en het aderlaten in het bijzonder niet slechts

Sluiten