Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

trekking tot de werkelijkheid werd toegekend. Zeker is het, dat nog niet zoo heel lang geleden hij, die zich beschouwde als een ontwikkeld mensch, op de hoogte van zijn tijd, het volkomen met zich zelf eens was, dat alle verhalen omtrent gedachte-overdraging, helderziendheid, voorspellingen, geestverschijningen, enz. enz. slechts minderwaardig bijgeloof waren, overblijfselen uit de „tijden der onwetendheid", toen nog niet de materie god was, die de machine als haar profeet op aarde gezonden had.

Maar nu deed zich iets hoogst merkwaardigs voor. De rationalistische beweging had over de geheele linie gezegevierd, en had al de verschijnselen, die men als „occulte", thans parapsychologische verschijnselen samenvatte, naar het rijk der fabelen verwezen. Desalniettemin bleven ze, zoo onwetenschappelijk mogelijk toch steeds plaats vinden. Goethe, wien het toch zeker noch aan intellect noch aan kennis ontbrak, maar die het groote wereldmysterie te zuiver en te diep aanvoelde om op den duur bevredigd te zijn in een oppervlakkig naturalisme, spotte reeds met den rationalist, die meende met al het bovenzinnelijke voorgoed te hebben afgedaan, en laat hem in zijn Faust geërgerd uitroepen:

Das Geisterpack, es fragt nach keiner Regel Wir sind so klug, und dennoch spukt's in Tegel.

Maar niet alleen in Tegel, het landhuis der gebroeders von Humboldt, was dit het geval, het begon over de geheele wereld geweldig te spoken. De magnetiseurs, volgelingen van Mesmer, gaven reeksen van — het zij toegegeven, vaak verwarde en tegenstrijdige — berichten over de wonderbaarlijkste vermogens, welke zij bij hun somnambules ontdekten. De dichter-arts Justinus Kerner vermeldde in zijn wel wat naieve, maar ongetwijfeld oprechte en globaal genomen ook betrouwbare levensbeschrijving van de „Zieneres van Prevorst" een groot aantal raadselachtige phaenomenen, die zich rondom deze zonderlinge vrouw afspeelden; en eindelijk ontstond in Amerika, in 1848, naar aanleiding van opzien-

Sluiten