Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ten der persoonlijkheid, bescheidener is geworden, behoeft een kritiek, die rekening houdt met irrationeele, bovenzinnelijke factoren, met het openbaringskarakter van het Christendom, haar aanspraak op wetenschappelijkheid niet prijs te geven". Dat de geheimzinnige mysterie-godsdiensten der Grieken, welker beteekenis voor het antieke leven ver onderschat werd, alleen zijn te begrijpen in het licht van het parapsychologische feitenmateriaal, is reeds 25 jaar geleden door K. H. E. de Jong in zijn klassiek werk over het antieke Mysteriënwezen betoogd. Wij zullen beter inzicht krijgen in den aard der geweldige macht, die enkele personen over geheele volken, landen, tijdperken kunnen uitoefenen en ons niet meer tevreden stellen figuren als Mohammed, Franciscus van Assisi, Jeanne d'Arc af te doen met de phrase „les grands hystériques qui mènent le monde".

Het wezen der massa-psychologische verschijnselen en daarmede van een groot deel der historie, is naar mijn overtuiging onverklaarbaar, wanneer wij geen rekening houden met de emotioneele telepathische krachten. Ook in de ethnologie zal men op den duur tot gewijzigd inzicht moeten komen. Reeds is de opvatting van Frazer dat wij bij de magie der primitieven met niets anders te doen hebben dan „een reeks proeven, die mislukt zijn en die voortdurend worden herhaald, alleen omdat de proefnemer hun mislukking niet opmerkt" ten eenenmale verouderd. Maar ook de diepergrijpende theorieën der mentalité prélogique van Levy— Brühl en van het vadercomplex van Freud beginnen hunne tekorten reeds te doen gevoelen. Het zou mij niet verwonderen als over niet al te langen tijd de ethnologie tot de conclusie moest komen, dat de groote bvereenkomst, ja zelfs de partieele identiteit, die geconstateerd wordt tusschen deze magie der primitieven en de parapsychologische feiten, niet toevallig wezen kan. Het is de vraag of wij bij het grillig ritueel van zoo vele „wilde volken" niet te doen hebben met „magische relicten", overblijfselen van para-normale werkingen en vermogens, schoon begriploos uitgevoerd, ver-

Sluiten