Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gebracht. Toen ik dus bij dezen trekpot door mijn vragen de aandacht van de menschen op de beschaduwde donkere partijen vestigde, wisten zij niet wat deze te beduiden hadden en gaven hun primairen indruk weer zonder meer.

Op deze wijze wordt het tevens begrijpelijk hoe men by de tafel de gelijkenis tusschen de teekening en het voorwerp zelf kon blijven loochenen, omdat het hier „recht" en op de teekening immers „juist scheef" was (staat I rij 3, vr. 1), en bij het bord hier „rond" en daar „ovaal" (idem 2 m. en 1 vr.). Weliswaar had men die voorwerpen in werkelijkheid natuurlijk herhaaldelijk in precies denzelfden stand gezien, maar blijkbaar waren de toen verkregen indrukken voor sommigen toch niet karakteristiek genoeg geweest, om de voorstelling die men er zich meer in het algemeen, o. a. ook met den tastzin, van had gemaakt, te kunnen wijzigen. Anders gezegd: de vorm die de voorwerpen in onze voorstelling hebben, komt bij onontwikkelde lieden niet altijd overeen met hun z.g. „natuurgetrouwe" perspectivische afbeelding, zoodat het ook niet altijd gelukt met deze laatste de herinnering aan zulk een voorwerp aanstonds wakker te roepen. Men kan daar van te voren moeilijk een peil op trekken, want zooals uit staat I en III blijkt, waren er toch ook verscheidenen die de teekening wèl herkenden, of voor zoo ver al niet, bij het bord dan toch wèl zagen dat het iets ronds moest verbeelden (3 a, b en d). »

Een overzicht waarom de identificatie in de verschillende gevallen van rij 3 achterwege bleef, geeft het staatje dat thans volgt (zie staat IV).

Het bevat de redenen die de p.p. zelf daarvoor aanvoerden, en men vindt er dus in de eerste plaats in terug wat hierboven reeds ter sprake kwam (zie N°. 3, 6 en 7 a). Uitlatingen als die onder 1, 5 en 7 b en c lijken wat gezocht. Want het was er hier niet om te doen allerlei kleinere en grootere verschillen aan te wijzen, maar wel om de vraag te beantwoorden wat de teekening meer bepaaldelijk moest voorstellen. En dat men dat nu werkelijk bv. bij den sprinkhaan met zou weten alleen wegens die gele vlekjes, is weinig aannemelijk. Waarschijnlijk waren er nog wel andere redenen voor, welke evenwel den p.p. zelf ontgingen of die zij althans niet onder woorden konden

Sluiten