is toegevoegd aan uw favorieten.

Handboek der physica en meteorologie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en met meer zekerheid, zou men zijn doel kunnen bereiken door middel van de balans op de bij Fig. 77 aangegevene wijze.

In vele omstandigheden van het dagelijksche leven is het noodig, om spoedig, door eene zoo eenvoudig mogelijke handelwijze, het specifieke gewigt eener vloeistof te onderzoeken, ten einde daaruit tot de hoedanigheid dier vloeistof te besluiten. In zulke gevallen is het echter genoegzaam voldoende, om het specifieke gewigt tot op tweegedeelten eener breuk naauwkeurig te vinden, men bereikt dit doel het spoedigste door den schaal-areometer, dien wij onmiddelijk zullen beschouwen.

Schaal-areometer. Door den areometer van NICHOLSON werd het 40 specifieke gewigt eener vloeistof afgeleid uit de vergelijking van het absolute gewigt bij gelijke volumina. Het gebruik van den schaal-areometer echter is daarop gegrond, dat bij gelijk absoluut gewigt de soortelijke gewigten zich omgekeerd aan de volumina verhouden.

Fig. 79 stelt eenen schaal-areometer voor. Gewoonlijk bestaat Fig-. 79. hij eene cilindervormige glazen buis, welke van onder wilder is, £reliik men in ae plaat ziet. In den on¬

dersten kogel is een weinig kwikzilver bevat, hetgeen enkel ten doel heeft, om het werktuig regt op te doen drijven. Stellen wij ons voor, dat het werktuig in het water drijft, dan is het gewigt des verplaatsten waters gelijk aan het gewigt van het werktuig. Dompelen wij het nu in eene andere vloeistof, dan zal het meer of minder diep zinken, naarmate de vloeistof ligter of zwaarder is dan water. Gesteld, de areometer wege 1 wigtje, dan zal hij, in water drijvende, 10 kubieke duimen water verplaatsen. Dompelt men hem in wijngeest, dan zal hij zoo diep zinken, dat de verplaatste hoeveelheid wijngeest ook 10 wigtjes weegt. Doch 10 wigtjes wijngeest beslaan meer ruimte dan 10 wigtjes water, het werktuig zal derhalve dieper zinken, en wel zoodanig, dat het in den wijngeest gedompelde volumen, zich tot het in water gedompelde volumen omgekeerd verhoudt van de soorteliike ffewifften dezer vloeistoffen.

Men ziet nu wel in, dat, wanneer de buis doelmatig verdeeld is, men uit eene enkele, ligt in het werk te stellen, waarneming het specifieke gewigt eener vloeistof kan opmaken. Onder alle schalen, die op areometers zijn aangebragt geworden, is de door GAY-LTJSSAC opgegevene de eenvoudigste en doelmatigste; wij zullen deze daarom het eerst beschouwen.

Denken wij ons aan eenen areometer dat punt a der buis aangeteekend, tot op hetwelk de areometer in het water daalt; voorts op de buis, van dit punt uitgaande, eene rij van merkteekens zoodanig geplaatst, dat het volumen van een gedeelte der buis, hetwelk tusschen twee zulke merkteekens valt, van het in liet water zinkende volumen zij. Nemen wij b. v. aan, dat het volumen van het gedeelte des areometers, dat in het water gedom-

5*