Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

niaur tot eeuen hoogeren; want bij de eerstvolgende gelegenheid stelt zich de reactie ligter, de vermoeijing later in, en buiten de prikkeling is de tonus sterker. Dit loopt het meest in het oog bij de motorische zenuwen. De overwegende contractie van spieren , die dikwijls bewogen worden , geefl aan het gezigt met der lijd eene eigendommelijke uitdrukking, aan het ligchaam eene bijzondere houding, ook in de rust, waaraan men het karakter en beroep herkent. Daarop berust oefening en gewoonte.

BÜ de zintuigzenuwen komt het niet bloot op het meer of minder, maar ook op de soort der opwekking aan, die zich niet altijd tot een quantitatief onderscheid laat terugbrengen. Prikkels verhoogen niet absoluut de werkzaamheid der sensibele organen, zij verhoogen ze in eene bepaalde kwaliteit; de uitputting na de inwerking van exciterende prikkels is om die reden niet absoluut, maar slechts uitputting in den vorm , waarin het zintuig gereageerd heeft. Voor prikkels van eene andere soort is het zintuig niet alleen niet afgestompt, maar zelfs gevoeliger; hel gevoelt ze levendiger, wanneer zij van buiten worden aangeboden , en brengt ze in de rustspontaan voort. Er zijn in elk zintuig zulke aan elkander tegenovergestelde, contrasterende gewaarwordingen, die men ook harmonische noemt, omdat zij elkander bevorderen, en zich, wanneer zij te zamen of afwisselend werken, wederkeerig verhoogen. In het oog zijn licht en donker, rood en groen, en van de overige, elke twee complementaire kleuren, — in het ooide toonen van hetzelfde accoord en de accoorden van denzelfden grondtoon, — in de tastzenuwen warmte en koude contrasterende gewaarwordingen , en ook van den smaak en den reuk is het bekend, dat zij door andere kunnen worden verhoogd. Wanneer nu een prikkel de zintuigzenuwen tot eene eenzijdige reactie bepaalt, wanneer de vermoeijing eenzijdig is, dan is ook de herstelling der zenuwen in de rust eenzijdig, en verondersteld, dat in de gevoels- even als in de spierzenuwen de tonus door de herstelling na de uitputting verhoogd wordt, dan moet eindelijk de zintuigzenuw in die kwaliteit ligter reageren, en, aan zich zelf overgelaten, bij voorkeur in de kwaliteit reageren, die door prikkeling en oefening de sterkste is geworden. Door oefening wordt bij de sensibele zenuwen niet alleen eene in het algemeen vermeerderde

Sluiten