Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kleurde nabeelden, zoodat bijv. liet groene nabeeld van rood meermalen met rood afwisselt, eer er zich volkomene rust van het oog instelt.

15ij de motorische zenuwen hebben wij met den naam erethismus eenen toestand aangeduid, waarin de duur der reactie niet aan hare levendigheid beantwoordt, en de vermoeijenis zich sneller voordoet, dan men uit den graad der opwekbaarheid zou opmaken. Als er eene analoge abnormiteit in de zintuigzenuwen voorkomt, zou zij zich, volgens de vorige veronderstellingen, niet alleen daardoor kenbaar moeten maken, dal het zintuig sneller wordt uitput, maar ook op die wijze, dat het voor elke soort van gewaarwording terstond moede wordt. Bij de subjective werkzaamheid der zintuigen zou dit eene snellere afwisseling der gewaarwordingen ten gevolge hebben, eene soort van beeldenvlugt. Zulk een toestand laat zich werkelijk in vele koortsphantasiën waarnemen , en evenzoo in het onvrijwillige spel der zintuigen na opwekkingen, bedwelming door tabak enz., terwijl in andere gevallen een onwillekeurig zintuigverschijnsel, eene melodie enz,, tot walgens toe gestadig voortduurt. Men zou tonische en clonische phantasiën kunnen onderscheiden in denzelfden zin als tonische en clonische krampen.

De beelden van zintuigelijk waarneembare voorwerpen doen zich nogtans builen de objeclive waarneming zeldzaam met al de levendigheid der laatste voor. Gewoonlijk geschiedt dit slechts in droomen, ijlen en krankzinnigheid, waar zij tot misleiding van het oordeel aanleiding geven. Meestal zijn zij, vooral die willekeurig te voorschijn worden geroepen, flaauwer, vlugliger, en doen zich aan onze in de gewone vooroordeelen bevangene beschouwing meer als werkzaamheden van ons zeiven voor. Ik weet deze flaauwe beelden in tegenoverstelling van de subjective zintuigverschijnselen niet anders dan met den naam van zin t u i g elijke voorstellingen aan te duiden, hoewel ik mij ongaarne van die uitdrukking bedien, waarmede het spraakgebruik het begrip van de met bewustzijn gepaard gaande werking van den geest zoo naauw verbonden heeft, dat voorstellen en bewust worden dikwijls als synoniem gebruikt worden. Telkens, als wij met zelfbewustzijn gewaarworden, ontdekken wij eene tweeledige gebeurtenis in ons: het beeld in zijne door de energie van het werkzame zintuig bepaalde hoe-

Sluiten