Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

als contrasterende kleuren, die vrijwillig met elkander afwisselen, zoo dat de vereeniging en opvolging van denkbeelden nu eens in gelijksoortige, dan weder in elkander tegenovergestelde voortgaat. Zelfs de toestanden, die van erethismus het gevolg zijn, kan men in verschillende soorten van krankzinnigheid en reeds in de dronkenschap waarnemen. Be psychische verrigtingen bezitten het karakter, nu eens der tonische, dan weder der clonische opwekking: in het eerste geval wordt eene gedachte bestendig vastgehouden en laat zich niet verdringen ; in het tweede springt het denken in eene wilde vlugt van den hak op den tak; indien de zwakte den hoogsten graad bereikt heeft, wordt geene gedachte meer ten einde gebragt, en midden in den zin houdt het gesprek op.

Het denkorgaan reageert, even als de overige zenuwen, in zijne eigendommelijke energie ook op andere dan de adaequate prikkels. Dat het door beide soorten van prikkeling niet eerst tot werk zaamheid gebragt wordt, is hier gemakkelijker te bewijzen dan bij de sensibele zenuwen; om zich echter te verzekeren, dat het hierdoor gewijzigd wordt, is moeijelijker. Bij de zintuigen kan men het gevolg eener prikkeling daarnaar afmeten, dat hare werkzaamheid, wanneer zij vooraf onopgemerkt bleef, zich na de verandering plotseling aan het zelfbewustzijn opdringt. Bit onderscheidings-kenmerk verlaat ons bij het denken, dat naar deszelfs wezen en bestendig zelfbewust is; hier vinden wij bewijzen voor de uitgesprokene waarheid slechts in de veranderde rigting en kracht der gedachten. Beide zijn van mechanische en chemische invloeden afhankelijk. Wie kan ontkennen, dat congestie naar het hoofd , drukking door een gezwel, of beensplinters, de geheele denkwijze van een mensch kunnen veranderen? Wie weet niet bij ondervinding, hoe een glas wijn in het bloed niet alleen de stemming opgeruimder maakt, maar ook te weeg brengt, dat zamenstellingen van denkbeelden zich als van zelf aan de hand geven, die men te voren misschien duister voorgevoeld , nagejaagd heeft, maar niet tot helderheid heeft kunnen brengen? Nog meer in het oog loopend zijn de veranderingen, welke in de intensiteit van het denken door zulke prikkels voortgebragt worden. Hierover straks meer.

Sluiten