Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Vroeger werd aangetoond, hoe in de centraalorganen, door middel van de graauwe zelfstandigheid, de opwekking van de eene zenuw op de andere werkt, en hare werkzaamheid nu eens verhoogt, dan weder vermindert. Zoo kan in zekeren zin de toestand van de eene zenuw tot prikkel voor eene andere worden, exciteren of deprimeren. Beschouwt men uit dit gezigtspunt de sympathiën , dan blijkt van zelf, hetgeen de waarneming bevestigt, dat namelijk de sympathie des te zekerder en in des te grootere uitgebreidheid zich laat gelden, naarmate de prikkeling sterker en de prikkelbaarheid nu eens van de eerst aangedane, dan weder van de zenuw die symphatisch wordt aangedaan, of van het geheele zenuwstelsel grooter is. Het zij mij veroorloofd , nogmaals op te merken, dat de graad der opwekbaarheid alleen door den graad der reeds aanwezige opwekking bepaald wordt. Met betrekking tot de zintuig- en bewegingszenuwen wil ik dit onderwerp niet verder nagaan, maar verwijzen naar mijne uitvoerige uiteenzetting in mijne pathologische onderzoekingen, blz. 118 en volg. Daarentegen kan ik niet nalaten eene toepassing van de wetten der sympathie op de verhouding van het zielsorgaan tot de overige zenuwen te beproeven. Hierdoor zullen, zoo als ik hoop, de tot nu toe voorgedragen meeningen omtrent de psychische verrigtingen nog meer bevestigd worden.

Bij het gewone, rustige en afgetrokken denken komt naauwelijks iets anders tot bewustzijn dan de gedachten. De kennisneming van den toestand van ons ligchaam is daarbij op den achtergrond gedrongen, ofschoon niet geheel geweken; anders zouden de veranderingen van het ligchaam niet de opmerkzaamheid tot zich kunnen trekken. De zintuigen bewegen zich onbewust in aanschouwingen, die hun door de buitenwereld worden aangeboden, of in geheugenbeelden of in voorstellingen, waarvan het karakter door den aard der begrippen wordt bepaald. In het zintuig van liet gehoor worden bijna regelmatig de gedachte begrippen door specifieke voorstellingen vergezeld: dit zijn de woorden, gehoorphantasmen , welke met de begrippen overeenkomen en als symbolen daarvan gebruikt worden (1). Overigens laat zich, zoo als ik

(l) Volgens tle theorie, die reeds door Herder omtrent den oorsprong; der spraak is opgesteld, fn de eerste plaats zijn het overigens de bewegingen der spraakwerktai-

Sluiten