Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een physisch proces, het verder voortbewegen in eene spierwerking zijnen grond te hebben. Men mag het begin der watervaten met de klierkanaaltjes, — de stammen , voor zoo ver zij spierachtig zijn, met de uitlozingsbuizen vergelijken.

De overeenkomst der pas beschrevene soort van vermeerderde afzondering met de congestive en ontstekingachtige uitzweeting springt van zelf in het oog. Inderdaad komen beide processen vaak uit dezelfde oorzaak, hetzij zaamverbonden , hetzij met elkander afwisselend , te voorschijn. Dezelfde voorstellingen doen het bloed naar het aangezigt stijgen, en roepen een plaatselijk zweet en tranen te voorschijn. Warmte doet te gelijk de huidafzondering toenemen , en veroorzaakt een turgor der huid, die tot ontsteking en uitzweeting, tot vorming van papulae en vesiculae kan stijgen.

In koortsachtige, inzonderheid in de zoogenaamde rheumatische toestanden, wisselen zweet en gierstuitslag elkander af. Het schijnt vaak maar van een toeval af te hangen, of congestie in de nabijheid eener klier op afscheiding of op ontsteking uitloopt, gelijk b. v. in typhus den eenen keer speekselvloed, een andermaal parotitis zich openbaart. In even naauwe betrekking staan afzondering en uitzweeting, bij vermeerderd watergehalte van het bloed. Wanneer de klieren niet meer toereikend zijn om het water te verwijderen , dan ontstaan er uitzweetingen in hare nabijheid , welke op sommige vormen van ontsteking gelijken, miliaria en zelfs oppervlakkige zweren te gelijk met zweet. Dit is de kunst, waardoor de koudwaterartsen kritische huiduitslagen verwekken.

Het onderscheid, dat ik boven tusschen active en passive secretie gemaakt heb, zal nu wel begrijpelijk zijn. Terwijl de klier zekere stoffen aantrekt, neemt zij te gelijk, passief, als het ware gedwongen, de in het bloedplasma opgeloste zelfstandigheden tevens op. Bij de toevallig, door vermeerderde uitzweeting versterkte afzondering, gaan zij in .gelijke mate in elke klier over. Zoo kan elke klier de specifieke bestanddeelen der urine of der pis afscheiden wanneer zij door ziekte der nieren of der lever in het bloed terupworden gehouden. Maar deze bestanddeelen treft men dan eveneens in het plasma, dat de interstitia der weefsels inneemt, in uitgezweet serum, en, waaraan ik niet twijfel, ook in den etter

30*

Sluiten