Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

chische zenuwstelsel ook grootendeels de vorming van het karakter verklaren.

De ziekten van liet zenuwstelsel bestaan, voor zoo ver men dezelve tot nog toe heeft leeren kennen, gedeeltelijk uit dezulke, die op bekende, zigtbare, stoffelijke veranderingen der zenuwmassa en van hare omhulsels berusten, gedeeltelijk uit die, welke zich alleen door bijzondere stoornissen in de zenuwverrigtingen kenmerken, d. i. de zenuwziekten in eenen naauweren zin , neurosen, bij welke men nog wel geene organische veranderingen heeft kunnen opsporen, maar die toch ongetwijfeld niet zonder dezelven bestaan. Dikwijls worden ook ziekten van organen, in welke zich de uiteinden der zenuwen verspreiden (gewaarwordings- en bewegingsorganen), alsmede groote opwekkingen der zenuwen, ten onregte voor zenuwziekten gehouden. In het algemeen kan men van de zenuwziekten zeggen; dat zij in eene der vier afdeelingen van het zenuwstelsel voorheerschend opkomen, deszelfs centripetaal-, centrifugaal-leidende of centrale organen aandoen, en in verhoogde of verminderde en geheel opgeheven zenuwwerkzaamheid (krampen verlamming, hypei- en anaesthesie) bestaan. — Onder de ziekteverschijnselen, die, van het zenuwstelsel afhangende, zeer menigvuldig voorkomen, worden inzonderheid de pijn, de koorts, krampen en verlammingen dikwijls door den Geneesheer verkeerd beoordeeld, die niet zelden eene te groote waarde voor de diagnosis aan dezelven toeschrijft.

Pijn5 ziekelijke gewaarwording.

Onder pijn en ziekelijke gewaarwording verstaat men eene in graad of aard ongewone, absoluut of relatief ziekelijk verhoogde opwekking der gevoelszenuwen of der hersenen, die met bewustheid wordt waargenomen. Ziekelijke (abnormale) gewaarwording is de laagste, pijn de hoogste graad van zulk eene opwekking; tusschen deze beiden kan men geene scherpe grenzen trekken en ïetgeen den eenen reeds pijnlijk aandoet voelt de ander naauwelijks als eene onaangename gewaarwording (naar den graad der gevoeligheid). De vorm en de eigenaardige wijziging der pijn zijn geheel subjectief en hangen van het waarnemings- en verbeeldingsvermogen van den lijder af. Het is dus van weinig belang bij eenen zieke te weten, of zijne pijn borend, brandend, schietend, kloppend, jeukend, knagend, scheurend, snijdend, spannend, stekend, drukkend, trekkend of zamensnoerend zij. In het algemeen is de pijn op zich zelve ook geen verschijnsel van groot gewigt, en wel, omdat: 1) zij zich dikwijls op eene geheel andere plaats, dan die van het eigenlijke lijden openbaart, (volgens de wetten der peripherische energie en der terugkaatsing); 2) dewijl zij door al te verschillende oorzaken, die in alle deelen des ligchaams kunnen gezeteld zijn, woidt opgewekt; en 3) dewijl zij te zeer, naar den toestand der gevoeligheid, in graad en vorm verschillen en bij aanmerkelijke (voor-

langzamerhand ontstaande) veranderingen geheel ontbreken kan, terwijl zij bij onbeduidende stoornissen vaak in hooge mate aanwezig is. Naar de wijze van ontstaan zou men de volgende soorten van pijn kunnen onderscheiden.

Sluiten