Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meer of minder volkomen plaats, naarmate van den oorspronkelijken typus, wanneer uitwendige omstandigheden toevallig de stof gedeeltelijk vernietigd hebben, die men zich juist als den drager of overdrager der kracht denken wilde. De salamander, welken men een lid afzet, voert niet alleen ongestoord zijne overige verrigtingen uit, maar hij vormt ook weder een nieuw lid. Leze kracht oefent echter niet blootelijk haren invloed over de elementaire deeltjes van een organisme, maar ook over de afzonderlijke organismen zelve uit; even als de elementaire deeltjes van het organisme vergankelijk zijn> 200 z*jn ook de organismen van de soort vergankelijk, en even als in het organisme zich de elementaire deeltjes naar den oorspronkelijken typus en tot op eene zekere hoogte onafhankelijk van de aanwezige elementaire deeltjes op nieuw vormen, zoo wordt ook de vorm van het geteelde individu niet blootelijk door de voorttelende organismen bepaald. Misvormde ouders brengen welgemaakte kinderen voort.

Hetgeen derhalve den vorm van het organisme bepaalt en hetzelve behoudt (men heeft het levenskracht, organiserende kracht, vormdrift enz. genoemd), is geene kracht inde beteekenis, welke de natuurkundigen er aan hechten, eene kracht, die door het bestaan der stof noodzakelijk en onvoorwaardelijk bepaald en aan de stof gebonden is; zij gaat niet met de individuen te loor, maar zij vertoont zich in de afzonderlijke soorten, of ten minste in de geslachten der levende wezens, zoo oorspronkelijk en standvastig verschillend, dat men de specifieke vormsels niet beschouwen kan als voortgekomen uit het zamentreffen van een eenvoudig en algemeen organiserend beginsel met de menigvuldige agentia der levenlooze schepping. Ik geloof daarom, dat ik dit in het organisme werkzame beginsel het best als Idee der soort aanduide, en ik wil daardoor uitdrukken, wat dit beginsel eigenaardig kenmerkt: aan deneenen kant hare vrijwilligheid (spontaneïteit), hare onafhankelijkheid van de stof; aan den anderen kant haren concreten aard. Het idee deisoort is als het ware de vooraf gevormde vorm, waarin de kiem, die zich tot een organisme ontwikkelt, ingroeit.

Men kan de teleologische verklaringen in de physiologie niet ontberen, want de processen der voeding en regeneratie zijn slechts te begrijpen uit het doel, dat zij najagen. Het groeijen der haren,

Sluiten