Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eenen snellen en ongelijkmatigen groei (de borstinge wanden blijven bij de peripherische deelen achterlijk!), eene met de individuele kracht der longen niet in evenwigt staande verrigtings-overprikkeling derzelve door ligchaamsinspanningen, veel spreken, zingen, schreeuwen, misbruik Tan blaasinstrumenten enz. verzwakking en verergering der vatbaarheid voor ziekten in de longen door herhaalde ziekten, veelvuldige -verkoudheden, longontsteking, pleuris, kortademigheid, kinkhoest, het uitoefenen van ambachten, die deels door eene voorovergebukte houding des ligchaams de ruimte van de borst vernaauwen en daardoor eene levendiger werkzaamheid der longen veroorzaken, deels van de zoodanige, waarbij eene met vele stofdeeltjes onzuiver gemaakte lucht ingeademd en aldus eene gestadige, deels werktuigelijke, deels slepende prikkeling der luchtbuizen en luchtcellen wordt onderhouden.

§ 1100. 2) Eene hier verder in aanmerking komende omstandigheid is ook die , dat de long als het middelpunt der bloedmaking door plaatselijke ziekten, zoo als ontsteking, pleuris, etterborst, bloeding enz. in hare terugwerking op de bloedmaking deze zoodanig kan bederven, dat in de onvolledige verrigtingswerkzaamheid der longen het allernaast de oorzaak der zich tot tuberkelzucht ontwikkelende algemeene verandering der voeding en hiermede wederom de oorzaak van de plaatselijke tuberculeuse weefselontaarding in de long zelve te zoeken is.

§ 1101. Wij hebben dus hier, even als in de leer van het ontstaan van iedere ziekte, weder met eene zeer ingewikkelde rekening te doen en liet zal misschien nooit gelukken, om het wiskundig bewijs te leveren, waarom onder den invloed van deze of gene factors juist longtering, en niet even goed eene andere ziekte, in wier aetiologie dezelfde oorzaken opgeteld worden, tot stand komt (1). Het is hier onze pligt, om op den weg der statistiek de vele zich ons hier opdoende vragen ten minsten bij benadering te

(1) Men heeft hieruit onlangs aan de ziektekundigen een verwijt willen maken, dat des te bedenkelijker was, omdat het uit den mond van eenen hooggeachten waarnemer kwam. »Alleen in de geneeskunde zijn er oorzakenzoo luiden de woorden van den geestrijken Henle , »die honderderlei werking hebben, of wier werking naar believen eene keer geheel kan uitblijven, alleen in de geneeskunde mag hetzelfde uitwerksel uit de allerverschillendste bronnen afgeleid worden. Men werpe eenen blik op het hoofdstuk over de leer der oorzaken in de handboeken en monographien: volgt niet bijna bij elke ziekte na eene specifieke oorzaak , of na de bekentenis, dat men deze niet weet, dezellde opsomming van schadelijkbeden: slechte woning en kleeding, brandewijn en liefdegenot, honger en armoede? Dit is juist even wetenschappelijk, als of een natuurkundige zeide : dat de val der ligchamen afhangt van het weghalen van eenen plank of ook van eenen balk, van het afscheuren van een touw of van een draad, van het bestaan eener opening enz." (Zeitschr. f. rationelle Med. Bd. I. S. 25). Maar niet alleen in de geneeskunde zijn er oorzaken, factors, die honderderlei werkingen hebben; deze wet ontmoeten wij iu de geheele natuur, in de natuur-, in de scheikunde; vier grondstoiFen, koolstof, waterstof, stikstof en zuurstof zijn de beginselen der allerverschillendste bewerktuigde zuilenstellingen; hare veelsoortigheid is alleen het gevolg der tot in het oneindige veranderlijke zamenstellingen. Nergens is de zamenstelling der oorzaken meer afwisselend , dan in den invloed der buitenwereld op de bewerktuiging en van daar komt dan ook onder den invloed van gelijke maglen evenwel de oneindige afwisseling in de veranderingen der bewerktuiging ! Klinkt het dus den natuurkundige onwetenschappelyk in de ooren, dat de val der ligchamen van het weghalen van eenen plank afhangt, dan verliest deze vergelijking, op de geneeskunde toegepast, hare belagchelijke zijde; want hier heeft het eene dadelijk merkbare practische beteekenis, wanneer ik op deze oorzaak van den val eens ligchaams mijne aandacht vestig en door verwijdering daarvan den val verhoed.

Sluiten