is toegevoegd aan uw favorieten.

De Europeesche oorlog

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

weinig verandering bracht; in 1914 had het zijne volle kracht teruggekregen.

Zonder den ruggesteun van Duitschland zou Oostenrijk zich niet aan de kans op een oorlog met Rusland gewaagd hebben. Op Duitschland rust dus ten slotte de verantwoordelijkheid voor de nota, die de aanleiding werd tot den oorlog.

In het Duitsche witboek wordt dit met zooveel woorden toegegeven. ,/Wir waren uns wohl bewuszt, dasz ein etwaiges kriegerisches Vorgehen Oesterreich-Ungarns gegen Serbiën, Ruszland auf den Plan bringen und uns hiermit unserer Bundespflicht entsprechend in einen Krieg verwickeln könnte. Wir konnten aber in der Erkenntnis der vitalen Interessen Oesterreich-Ungarns, die auf dein Spiele standen, unserem Bundesgenossen weder zu einer niit seiner Würde nicht vereinbarenden Nachgiebigkeit raten noch auch ihm unseren Beistand in diesem schweren Moment versagen. Wir konnten dies um so weniger, als auch unsere Interessen durch die andauernde serbische Wiihlarbeit auf das empfindlichste bedroht waren". En dan wordt verder uiteengezet, in welk opzicht Duitschland's belangen hierbij betrokken waren : de voortgang der Groot-Servische agitatie zou Oostenrijk verzwakt en daarom zijne waarde als Duitschland's bondgenoot aanmerkelijk verminderd hebben; de onderwerping van het geheele Slavendom aan Rusland's macht zou ten slotte de positie van het Germaansche ras in Midden-Europa geheel hebben ondermijnd.

Dit alles schijnt juist en openhartig; toch mag men de vraag stellen, of hiermede alle redenen zijn opgesomd, die Duitschland's houding hebben bepaald. Wanneer het in den zomer van 1914 niet gereed was geweest tot den oorlog, zou het vermoedelijk wel middelen hebben weten te vinden om de Oostenrijksch-Servische quaestie tot oplossing te brengen, zonder dat daartoe het zwaard behoefde te worden getrokken. Maar het was gereed; zelfs //archi-prêt', zooals de Eransche minister van oorlog in 1870 zei. In een militairen staat als Duitschland zijn er — reeds Bismarck heeft het in zijne Gedanken und Erinnerungen opgemerkt — bij den