is toegevoegd aan uw favorieten.

De rechtsverhoudingen in de Vereenigde Doopsgezinde Gemeente te Haarlem

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„den. Maar Isaac Snep stond op met groote authoriteijt: zouden deze „mannen zig verantwoorden, dat zou ik niet zoo verstaan. Honderden „van broeders vielen als een zwerm bijen uijt de bovenste banken en „hangzolders in 't ruijm; roepende met een onstuymigheijt, die ongemeen groot was: Wij houden het met Isaac Jansz. Snep, en zoo raak„ten de tien beschuldigden met haast, voor erger vreesende de vergaderplaats uyt. Toen volgde daagelijkx nieuwe onrust, totdat de tijd van n t avondmaal naderde, en de dienaaren besloten af te kondigen, dat „het avontmaal gehouden zou worden met zoodanige, die met haar „avontmaal alleen tevreden waaren: groot was de ontsteltenis. De verstandige zaagen wel, dat het broederlijke regt uijt had en de dienaaren „zig 't regt van uijtsluijting aanmagtigden".

Een aaneengeschakeld verslag van de geschillen geeft het Kort Verhad (no. 70 van onze bibliotheek). BI. 21 beschrijft hoe de leeraar Snep in de broederhandeling de vrijheid van het woord trachtte te belemmeren. Met veel woorden wordt erover geklaagd, dat Snep aldus en ook op andere wijzen „het recht der gemeente" „krenckte", „violeerde" en „schond , te onpas zich verontschuldigend alsof zijn eigemachtige handelingen alleen ,, uyt een Vaderlijcke sorghvuldigheyt" voortsproten en bedoelden „groote confusie" in de broederhandeling te voorkomen; „dit „oordeel (over een gevallen broeder) bestaet in de eendrachtige stemmen „der Ghemeente Gods en niet in de stemmen der Predikanten of Kercken„raedt" (aanhaling uit de oude belijdenis genaamd Het Protokol van Leeuwarden).

De Ordonnantie der stedelijke overheid te Haarlem (16 Februari 1665, Tel. Bapt. no. 860 D) gelastte o.a , dat „hetselve geschil ordentelijck de „Gemeynte sal worden voorgestelt, ende het oordeel daerover sal moe„ten worden uytgesprooken door deselve Gemeynte, naar den inhout van „Godes Heylige Woort ende Confessie bij de voorsz. Gemeynte, haer „vergaderinge houdende in den Blok".

27) D.G. Bijdr. 1863 bl. 144.

28) De ironie der geschiedenis heeft gewild, dat ten slotte meer dan op het Heiligland (waar de diakenverkiezing althans formeel aan de gemeente bleef, 78 zie noot 16 en 20, en de Kerkeraad o.a. vóór en in 1783 zich flink teweer stelde tegen de directeuren der secrete kas, zie bl. 23 v.) de oud-doopsgezinde democratie in de van meet af zoo democratische gemeente in de Peuzelaarsteeg in verdrukking zou komen. Voor een groot deel was dat zeker toe te schrijven aan Ds. Age Wijnalda, die een geweldig autocraat met niet bijster veel respect voor het recht der broederen schijnt te zijn geweest. In de halve eeuw (1735—1784) waarover zijn invloed zich heeft kunnen uitstrekken is het oude gemeenterecht geleidelijk in al zijn deelën gekrenkt en verkracht. Het eenige wat in 1784 nog aan den collegiantschen uitgang van de gemeente in de Peu-