is toegevoegd aan uw favorieten.

De psychologie der kleutertaal

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van zijn vocabulaire, die tot aanduiding der gedachte noodig zijn, voltallig in den zin voorkomen. Maar dat is dan ook steeds het geval, zij het in nog zoo bonte wanorde, 'n Voorbeeld: lch-olol-hotowapa — mein-Rudi-Pferd-umgeworfen, vertaald: „Rudi hat mein Pferd umgeworfen." — Nu was Stumpf's jongetje ook in andere opzichten 'n excentriek baasje; zóó bont maken het de meeste kleuters niet.

Gaan wij op de algemeene psychologische oorzaken van konstruktie-afwijkingen wat dieper in. Wundt vergelijkt het proces, dat bij de schikking der woorden verloopt, met 'n optische waarneming. Bij het zien van 'n landschap bij voorbeeld heeft éérst de totaal-perceptie plaats, en dan pas de sukcessieve „apperceptie" der deelen. Gelijk nu moeilijk te achterhalen is, waarom bij de beschouwing van het landschap de eene kerktoren of boomgroep eerder naar voren treedt dan de andere, zoo moeilijk is het in vele gevallen ook, de chronologie van de op elkaar volgende taaleenheden in 'n zin te doorgronden. — Ieder mensch, die 'n zin zeggen wil, de volwassene evengoed als het kind, moet den essentiëelen inhoud daarvan, minstens in vage omtrekken, met z'n bewustzijn anticipeeren, onverschillig welke definitie men van 'n zin wenscht te geven. In normale omstandigheden, bij niet te samengestelden inhoud, rustigen gemoedstoestand en voldoende taalbeheersching, is dit niet moeilijk, zoodat de verwoording vlot verloopt. Anders wordt het, waar gekompliceerde zielsche processen moeten worden uitgedrukt, waar de spreker sterk geaffektioneerd zich uit, of de woordtechniek niet meester is. Ieder die wetenschappelijk werk verricht, heeft wel eens ervaren, hoe hij 'n samengestelde gedachte als het ware intuïtief omvatte, zonder die direkt in aktueele klankentaai te kunnen omzetten; stuk na stuk komt in zoo'n geval over den spraakdrempel. Dat bij sterke gemoedsaandoeningen de woorden niet willen opduiken, voordat 'n zekere ontleding en differentiëering van het psychisch proces heeft plaats gehad, is algemeen bekend; en dan nog laten ze zich soms niet dwingen in het konventioneele rijtje. Eindelijk, bij het spreken in 'n vreemde taal, die ons niet gelaufig is, openbaart zich zeer