Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onmogelijkheid zou er bestaan opdat het publiek domein een min of meer groot getal nijverheden opslorpe die tegenwoordig deelmaken van het privaat domein?

Het meeste deel der tegenstrevers van het cóllectivism houden niet genoeg rekening dat deze leer maar de huidige vervorming verlengt. Veel burgers beelden zich naiëf in, dat het collectivistisch stelsel plots, en in eens zal gegrondvest worden of in 't geheel niet tot stand zal'komen. En ze zouden gaarne zeggen zooals Lodewijk XV : « na ons vergaat de wereld n Rodbertus belooft ons een uitstel van vijf eeuwen. Lassalle is er niet ver af ons er twee toe te staan. Het zal dus voor onze achter-kleinneven zijn. Ergo, slapen we dus op beide ooren en zoo de socialisten den onvermijdelijken vervaldag willen vooruitloopen zullen onze burgerwachtsgeweren bereid zijn om zich te verstaan met de bajonnetten onzer boeren.

Maar ziet om u heen, goede lieden! Ziet de werkstakingen die talrijker worden, de oproeren die allerwege losbarsten, de opstanden die elkaar opvolgen met de regelmatigheid van natuurverschijnselen en gij zult begrijpen dat wij ons reeds in den rook der maatschappelijke omwenteling bevinden. Leest de dagbladen uit den tijd uwer grootvaders, bestudeert de fabriekswetten die een einde stellen aan den willekeur der nijverheidshoofden, begeeft u in de arbeidersvereenigingen, maakt de rekening uwer winsten en uwer lasten, raadpleegt de bladen uwer belastingen en gij zult dra vaststellen dat de inrichting van den eigendom niet meer gelijkt aan wat zij gister was, dat zij niet meer gelijkt aan wat zij morgen zijn zal. In het begin dezer eeuw was het privaatdomein alles. Heden begint het gemeenschappelijk domein iets te worden.

Het beste middel om zich rekenschap te geven van het belangrijke dezerhervormingis het klimmen der begrootingen in de groote democratische landen en namelijk in Frankrijk en in Engeland. Het gaat inderdaad met de Staten zooals met de menschen : volgens het beloop hunner uitgaven kan men zich een denkbeeld vormen over de uitbreiding van hun domein.

Groet deze begrooting van een milliard, zei Ihiers, in i83o, tot de Kamerleden van Frankrijk, gij zult haar niet meet zien! Heden is men gekomen tot een 4 milliard 235 millioen, meer dan 4 duizend millioen! Het is waar dat de aangroei der oorlogsbegrooting daar voor iets tusschen is, maar dezen invloed drukt niet op de gemeentebegrootingen die niettemin dezelfde veimeerdering volgen. Te Parijs namelijk behaalt het gemeentesocialisme elk jaar nieuwe veroveringen op het gebied van deri

Sluiten