Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Een volledig overzicht van alle tramwegen op Java met den datum van openstelling en de lengte van elk baanvak vindt men in Bijlage L

Van de bovenvermelde ondernemingen voorzien de zes eerstgenoemde in de behoeften van het buurtverkeer van een beperkt verkeersgebied. De afvoer der producten van de Europeesche landbouw- en nijverheidsondernemingen (in hoofdzaak suiker en koffie) was de hoofdaanleiding tot den aanleg dezer tramwegen. De spoorwijdte van 1.067 M. en de inrichting van den weg veroorloven den overgang van het goederenmaterieel der Staatsspoorwegen op deze lijnen. Ten deele doen zij dienst als toevoerlijnen voor de Staatsspoorwegen; de Pasoeroean en Probolinggo Stoomtrams voeren echter de producten rechtstreeks naar de afscheepplaatsen.

De Madoera Stoomtram is gelegen op het eiland Madoera en vormt derhalve geen onderdeel van het spoor- en tramwegnet van Java. Wel is bij den aanleg gedacht aan de mogelijkheid van rechtstreeksch verkeer door het overbrengen van goederenwagens over Straat Madoera op daartoe ingerichte vaartuigen, waartoe de gelijkheid van spoorwijdte gelegenheid zou geven, doch de daaraan verbonden bezwaren zijn tot dusverre te groot gebleken. De Maatschappij voorziet thans door middel van stoombootdiensten tusschen Kamal en Soerabaja, alsmede tusschen Kali Anget en Panaroekan in het verkeer tusschen haar net en den Java wal.

Op het eiland Madoera zijn de inrichtingen gevestigd voor de zoutbereiding ten behoeve van het Gouvernements-zoutmonopolie. Voorheen werd dit zout uitsluitend met kustvaarders naar de verschillende havenplaatsen van Java vervoerd. Het vervoer van dit artikel naar Soerabaja was een der hoofdredenen, die tot den aanleg van dezen tramweg deden besluiten.

Van de Batavia Electrische Tram-Maatschappij wordt volledigheidshalve in dit geschrift melding gemaakt, hoewel dit zich overigens tot de bespreking der stoomtramwegen zal bepalen. Zij heeft in de stad Batavia eenige electrische tramlijnen tot stand gebracht, doch kon daarbij niet de voornaamste verkeerswegen volgen, aangezien deze reeds door de stoomtramlij nen der Nederlandsch-Indische TramwegMaatschappij waren ingenomen. De uitkomsten waren tot dusverre niet bevredigend, ten deele als gevolg van de uiterst lage vrachtprijzen, waarmede men zich op Java bij het vervoer van inlanders moet tevreden stellen. Dientengevolge kunnen tramwegen, uitsluitend voor personenverkeer, aldaar slechts bij samenwerking van de gunstigste omstandigheden goede uitkomsten opleveren.

De hierboven gegeven korte schets van de ontwikkeling van het spoor- en tramwegwezen op Java moge volstaan om de oorzaken in het licht te stellen, welke aan de tramwegen eene zoo belangrijke plaats in het verkeerswezen hebben toebedeeld.

In de volgende hoofdstukken, gewijd aan de beschouwing der tramwegen uit technische en economische oogpunten, zal nog gelegenheid bestaan aan meerdere geschiedkundige bijzonderheden een passende plaats in te ruimen.

Sluiten