is toegevoegd aan uw favorieten.

Borneo-expeditie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

5°7

D. Een vierde oorzaak voor het ontstaan van karangans en poelau karangans vindt men, waar het stroombed zich plotseling verwijdt. Een zeer fraai voorbeeld is Poelau Daroe in de Boenganrivier. Deze rivier heeft daar over een kleinen afstand in het gebergte een verloop evenwijdig met de heerschende strekkingsrichting, terwijl iets lager bij het hernemen van haar karakter als dwarsdal groote hindernissen moeten worden overwonnen. Door stuwing heeft zich hier de zijdelingsche erosie sterk doen gelden en een breede vlakte doen ontstaan, die bij lagen waterstand nagenoeg geheel met schuifsteenen, het eiland Daroe, is bedekt, waartusschen het rivierwater door enkele geulen afstroomt; bij hoogen waterstand is de geheele dalverwijding met water gevuld en vormt dan een soort van meer.

Evenals iedere lokale, stroomverminderende factor in den boven- of middenloop eener rivier telkens een karangan doet ontstaan, kan een meer algemeene, over een grooteren afstand werkende stroomvertraging een rivier dwingen alle of nagenoeg alle schuifsteenen, die zij meevoert, dicht bijeen in een klein gebied af te zetten. Waar die invloed zich niet tot één rivier bepaalt, maar zich voor een reeks van rivieren doet gevoelen, kunnen bepaalde afzettingsgebieden ontstaan, die als het ware een aaneengeschakeld terrein van karangans, gemeenschappelijk een soort grint-talud, vormen. Dit heeft nu in zeer uitgesproken wijze plaats rondom de Boven-Kapoewas-vlakte. Deze vlakte, die nagenoeg aan alle zijden door een steil oprijzend bergland is omringd, ontvangt het water van tal van rivieren, die alle met groote stroomsnelheid, belangrijk verval en daarmede gepaard belangrijk transporteerend vermogen uit het bergland te voorschijn komen. Zoodra deze rivieren de Boven-Kapoewas-vlakte bereiken, wordt hun verval zeer spoedig nagenoeg tot nul gereduceerd, waardoor aan den voet van het gebergte zeer snel alle schuifsteenen bezinken. Feitelijk is de Boven-Kapoewas-vlakte dan ook omringd door een smallen zoom van grint, die tusschen haar en het bergland ligt, het gemeenschappelijk grint-talud van alle rivieren, die uit het bergland in de vlakte stroomen. Over