is toegevoegd aan uw favorieten.

Honderd brieven aan de redactie van het Bataviaasch Handelsblad

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een voortdurende ergernis van de vrome Mohamedanen. Panghoeloe en regent deden het voorstel om de societeit te verplaatsen. Goed, zeiden de leden, maar we hebben geen geld. De moskee-kas had dat wèl en ze nam op zich, de kosten te dragen.

Er was al een heele som uitgegeven, toen Snouck Hurgronje er achter kwam. Een schandaal! Horribel! Daar wordt nu warachtig een societeit opgericht uit de moskee-fondsen! Wat een plichtsverzaking. Resident een standje, regeering boos. Tien, twintigmalen werd het verhaal door Snouck Hurgronje gecolporteerd om de minderwaardigheid der binneulandsch-bestuur-ambtenaren te illustreeren.

De bouw werd gestaakt. Steeds nog ergert de vrome schare zich aan 't geklikklak van billardballen, aan de overwaaiende jeneverlucht en 't lawaai der ronsebons, dikwijls onder gebeds-tijd. En aldoor colporteert Snouck Hurgronje het misdrijf en vertelt de halve zaak, vertelt niet de bijkomende omstandigheden waaruit blijken zou: dat het geld moest dienen om een toestand te doen ophouden waaraan de vromen zich ten rechte ergeren.

En nu mijn ondervindingen inzake het hollandsch spreken door inlandsche hoofden.

In de Preanger doen ze dat allemaal, of ze 't kennen of niet. De hoofden nóch de europeesche ambtenaren zien daar iets kwaads in.

In de Java-landen verdraaien vele hoofden het. Ik heb een regent gekend, die in Holland is geweest en nooit met de ambtenaren hollandsch spreekt, hoewel deze tegenover hem nimmer een andere taal gebruiken.

Nog sterker. Een collega deelde mij mede, dat een djaksa, oud-leerling 4e kl. eener H. B. S., steeds Javaansch sprak. Of hij hem nu één of twintig maal gelastte, toch hollandsch te spreken, — hij deed het niet.

Op een goeden dag verzocht die djaksa hem, voor de betrekking van wedono in aanmerking gebracht te worden. „Zoodra ge hollandsch tegen me spreekt zal ik u voordragen; eerder niet." Drie jaren later sprak de djaksa nog javaansch en was hij nog niet voorgedragen.

Verkoop ik praatjes? Die oud-collega is thans resident van Rembang en die djaksa is thans regent van Ngawi.

Niet de europeesche ambtenaren zien in hollandsch spreken een onbeleefdheid, maar de javaansche hoofden.