is toegevoegd aan uw favorieten.

De afschaffing der laatste heerendiensten op Java

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

landeigenaar om van alle mannelijke opgezetenen van 14—50 jaar één dag arbeid in de week te vorderen gehandhaafd, en in de laatste het recht van de vorsten en de geapanageerden om van hunne onderhoorigen diensten en leveringen te eischen.

De gunstige toestand ten aanzien van het excedent van het hoofdgeld, door het heerendienstonderzoek in het leven geroepen, werd niet lang bestendigd. Het verdroot der Regeering blijkbaar om uit de schatkist bij te passen voor de gewesten, waar het hoofdgeld niet toereikend was om in de afgeschafte diensten te voorzien, en zij begon opnieuw de overschotten der verschillende gewesten in een algemeene kas te verzamelen en voor onderscheidene doeleinden te bezigen. De eerste proef van decentralisatie van belasting was daarmede weer ongedaan gemaakt !).

Tien jaar later, toen het hoofdgeld (en daarmede het excedent) belangrijk was vermeerderd geworden als gevolg van de toename der bevolking, werd door wijlen minister VAN ASCH VAN WlJCK der Indische regeering de vraag gesteld hoeveel het totaal aan excedenten van het hoofdgeld over al die jaren bedroeg. De voorgestelde boekhouding was echter in de verschillende gewesten niet aangehouden, waardoor het gevraagde niet behoorlijk te constateeren was. Men meende approximatief een surplus van 6 millioen te kunnen stellen. Zekerheid kon de minister echter niet krijgen. Wel was het hoofdgeld, als zijnde niet een gewone belasting maar een equivalent voor afgeschafte en af te schaffen heerendiensten (iets aparts, geld van de heerendienstplichtige bevolking, dat uitsluitend ten haren behoeve zou worden besteed), steeds afzonderlijk verantwoord geworden bij jaarlijksch overzicht (afzonderlijke rekening), dat als bijlage werd gehecht aan het koloniaal verslag3) en bevatte hetgeen voor elk gewest in het afgeloopen jaar voor afgeschafte diensten was uitgegeven en van hetgeen onverbruikt was gebleven (excedent), doch van deze excedenten vernam men verder niets, zij bleven onverantwoord.

Wijlen minister VAN ASCH VAN WlJCK hakte nu den knoop

:) Zie het „Eindresumé van het onderzoek naar de verplichte diensten der inlandsche bevolking op Java en Madoera", op last van den minister van koloniën door schrijver dezer samengesteld.

s) In de eerste jaren in den tekst, later bij aangehechten staat.