is toegevoegd aan uw favorieten.

De afschaffing der laatste heerendiensten op Java

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het kamerlid De meester zeide, nl. dat het aanbrengen van verhardingsmaterialen een zwaar werk is, terwijl de druk ervan ongelijk werkt, omdat sommigen het grind dicht bij in ce rivier vinden en anderen op een grooten afstand, is daarom niet minder juist, maar het is een beschouwing uit een Europeesch standpunt bezien, de Inlander zelf denkt er blijkbaar anders over. Ook anders dan de heer boogaardt, die meent, dat de dienstplichtige zou begrijpen, „als hij voor het Gouvernement diensten verricht tegen betaling voor de uitvoering van werken, hij langs dien weg twee of driemaal zooveel verdient dan hij anders aan hoofdgeld moet betalen". De dienstplichtige weet toch, dat hij hier bedrogen uitkomt, zooals mij in de praktijk op Madoera duidelijk is gebleken.

In dat gewest, waar sedert jaren al het werk aan de wegen, zoomede grindverzameling, in vrijen arbeid geschiedt, bleek, dat het beginsel om de heerendienstplichtigen zeiven het geld te latea verdienen dat voor onderhoud en herstelling der wegen wordt besteed, lang niet altijd kan worden toegepast. Het streven naar bezuiniging op het toegestane bedrag en de eisch om voor de wegen deugdzaam verhardingsmateriaal te gebruiken, dat slechts op enkele bepaalde plaatsen in het gewest te vinden is, komen daarmede telkens in strijd. Waar besproeiing met petroleumrésidu plaats vindt ten einde het onderhoud tot een minimum te beperken, of, waar voor verhardingsmateriaal machinaal gebroken klipsteen wordt gebruikt, is dit nog in sterkere mate het geval.

De pantjendiensten zijn daarom de meest drukkende, wijl het zijn knechtsdiensten, die op vaste tijden moeten verricht worden en waarmede de dienstplichtige volle dagen kwijt is, terwijl dit met de heerendiensten aari de wegen niet zoo is.

Op blz. 4 en 5 van het tweede gedeelte van het „Eindresumé van het onderzoek naar de verplichte diensten der Inlandsche bevolking" staat dan ook als bevinding van het gehouden heerendienstonderzoek: de bevolking rekent de pantjendiensten tot de zwaarste diensten, hetgeen niet te verwonderen is, waar men verder leest: „in den regel komen de pantjens des ochtends om 7 uur de woning van het desahoofd (of wel een avond te voren, waarna zij in de pendopo overnachten), maken huis en ert