is toegevoegd aan uw favorieten.

De varianten van Vondel's Palamedes

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

't Jawoord, 'twelck door open ooren 'tHart soo GRAAGH EN GIER1GH dronck,

eene woordcombinatie waarin én de grétigheid én 't angstig-hebzuchtig toezien, dat er niets verloren ga, zijn vereenigd.

Echter zal men in 't algemeen met argumenten, zooals ik hier gebruikte, argumenten ontleend aan den indruk van een klank, zéér voorzichtig moeten zijn. Deze indrukken toch zijn in vele gevallen individueel, hangen samen met persoonlijke gedachte-associaties. En hoe zelden zullen wij die ook maar kunnen benaderen, bij een persoon, die voor drie eeuwen leefde .... in een omgeving, die ons niet dan tot op zekere hoogte gemeenzaam kan worden ? Zéker mogen wij ónze gedachten-associaties niet zoo-maar aan Vondel toeschrijven. Een enkel voorbeeld:

De woordklank „zwaard" spréékt tot ons: bij het hooren van dit woord dénken we niet alleen aan het voorwerp, maar beschouwen dat voorwerp op een bepaalde — ook weer: individueel verschillende — manier; ik b.v. met die bepaalde nuance van eerbied, die mij gesuggereerd is door de wijze, waarop in de heldendichten en historische romans, die ik gelezen heb, over „zwaarden" werd gesproken. „Sweert" daarentegen spreekt minder tot ons, XXste eeuwsche lezers, voor zoover we niet dagelijks ons in middelnederlandsche lectuur verdiepen. „Sweert" doet weinig meer voor mij dan een voorwerp noemen — 't heeft een woordenboek-beteekenis, veel meer niet. Zal men nu, als Vondel „sweert" in „zwaert" verandert, zeggen: „Uitstekend — veel breeder, veel kloeker, veel — enfin, wie voelt 't niet? — veel móóier." (!)

Neen, natuurlijk.

Zoo laat ik dan b.v. de woorden met -ar, later veranderd in -er — welke wijziging ook wellicht geen verandering in uitspraak beteekent 1) — buiten beschouwing.

Maar dat in den regel:

Song haylge veersen dat het klonck de eerste helft beter met de tweede in overeenstemming is, nadat

i) Zie v Heiten, Vondel's Taal § 2. blz. 4. Echter — 111 Vlaanderen bestaan beide vormen, de eene in 't eene, de andere in 't andere dialect.