is toegevoegd aan uw favorieten.

De toekomst der maatschappij

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kracht zich te verwezenlijken: de gefolterde slaaf twijfelde niet aan het beuls-recht van zijn heer, den koning Asshur-Nasir-'Pal. In zijn tijd was dit barbarisme zedelijk: hoe had ihet anders schoon kunnen zijn? Moraal is nooit meer dan een evenwicht. Nog slechts kort igeleden zag geen sterveling een immoraliteit in 'het leven van den rentenierenden landjonker. Er kan een tijd komen, dat de volks-leider van thans immoreel wordt genoemd, immoreel omdat hij, in de hitte van zijn hervormers-wil, niet volkomen oprecht kon of wilde zijn en de argelooze menige een geluk voorspiegelde dat —7 gelukkig! — niet van deze aarde is. Zeker zal eens de hedendaagsche filosoof onzedelijk heeten omdat hij zeide: ik ken de rede, maar het domme volk moet zijn godsdienst hebben.

De moraal kenmerkt een bepaalden tijd-geest. En evenzoo is de stijl, de stijl van een cultuur-tijdperk, die zioh ook in het kunstwerk openbaart, het kenmerkende van een bepaalden geest, van een bepaalde beschaving, van een bepaalde maatschappij.

De vraag is, een redelijke, en een die, in de eeuw der stijlloosheid, ieder artiest tot axioma verpositiveerde: wat heeft de kunstenaar te maken met de maatschappij ? En wij weten dat ,geen kunstenaar, op 't moment zelf van zijn scheppen, zich ooit bekommeren kan om maatschappij of moraal, om volk of wet. Dan voelt hij zich vrij. En dan stijgt hij boven zijn beschavings-sfeer uit.

De scheppings-daaid van den geest is de bewustwording van de scheppings-macht der natuur. En alle scheppen beteekent zelf-bevrijding. Alle scheppen is een bevrijding en een vrijheid. De scheppende kunstenaar voelt zich ontheven aan zijn concrete persoonlijkheid en aam heel zijn concrete wereld. Het is daarom, dat de schoonheid eeuwig is. Kunst, evenals de wijsbegeerte, de religie en de wetenschap, blijft een zuiver ideale levensuiting, die haar doel slechts vindt in de verheffing van het geestelijk leven. Ander doel heeft ze niet, de kunst.