is toegevoegd aan uw favorieten.

De toekomst der maatschappij

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Beiden verrijzen tegelijk, door en met en in elkaar. Bepaalde stoffelijke omstandigheden worden door den menschelijken geest telkens weer op bepaalde wijze verwerkt. De geest schept stoffelijk leven, en de stof schept geest. Het probleem der toekomst is niet alleen een economisch, maar evenzeer een wijsgeerig, een religieus, een ethisch probleem. Men wachtte zich voor het wetenschappelijk fanatisme der cijferaars, dat ontmoedigt en ons zedelijk verlamt. Wij zelf zijn het tenslotte, die de toekomst dragen en de verantwoordelijkheid dier toekomst.

Een kunstenaar is het kind, maar niet de slaaf der maatschappij. Midden in den tijd van het naturalisme en na vijf eeuwen realisme, heeft de groote Redon plotseling een abstracte en symbolische kunst verwezenlijkt. Hij moest dit doen op de wijze der individualisten: men kan niet voortgaan op zijn voorbeeld; maar hij dééd 't! — En terwijl onze kapitalistische wereld ieder portretschilder geld en eer verzekert, daar geen aanzienlijk koopman ten grave mag dalen zonder zijn geschilderd evenbeeld na te laten, zou het toch moeilijk zijn onder het jongere schilders-geslacht in Holland twee of drie portrettisten van werkelijke beteekenis te noemen: het realisme heeft uitgediend in weerwil van de toonaangevende wereld.

Ik geloof, dat juist ook nu alles aan komt op de magische kracht der persoonlijkheid. Op ieder onzer rust de gewetens-taak der komende cultuur. En wie dit voelt, die behoeft niet meer in zelfzuchtige apathie ter neer te zitten: zijn kleine leven is rijk, want hij beseft er de ver. antwoordelijkheid van.

De toekomst zal zich vormen naar onze hedendaagsche idealen. En het zou onmogelijk zijn te leven indien we niet idealen hadden; het leven zou onmogelijk zijn zonder igeloof. Alle leven is een voortgang: wat geweest is kan nooit wederkeeren. Het is goed, in sen zoo cultuurloozen tijd als deze, zich te verdiepen in de schoonheid van vervlogen eeuwen: maar de studie van