is toegevoegd aan uw favorieten.

De toekomst der maatschappij

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

't Verleden heeft slechts zin voor hem, die naar de toekomst uitziet.

Wij bewonderen alle groote historische cultuur-tij dperken en wij vinden ons in de kunst dier tijden terug. Want wij voelen ons het product van heel die roemvolle geschiedenis van den menschelijken geest. Elke schoone cultuur had haar leelijke tegenstelling: maar de geest, die uit de verte der eeuwen tot ons spreken blijft, rijst boven die noodzakelijke mislukkingen uit, is juist in den vuur-oven van het menschelijk schuldbewustzijn tot schoonheid gelouterd. Israëls' Bijbel behoort tot de wereldlitteratuur, hoewèl of doordat ons dit boek donkere diepten van ellende en boosheid suggereert.

Wanneer wij ons verdiepen in den geest der vergane eeuwen, dan eerst beseffen we de schande van ons geestelijk leven, dat noch de verhevenheid kent, noch den deemoed. En toch verlangen wij, vanuit onze machteloosheid, niet terug naar die heroïsche tijden. Wij zouden het niet kunnen. Wij kunnen niet het Verleden terug verlangen omdat wij de ongerijmdheid van zulk een verlangen beseffen; maar vooral kunnen we 't hierom niet: omdat wij gedwongen zijn verder te gaan dan ail de menschgeslachten van 't Verleden. Wat is ons hedendaagsche Holland tegenover het Holland van Rembrandt, Vondel en De Ruyter? En niettemin zullen wij, decadente Hollanders, in ons hart dien glorie-tijd niet terug verlangen; want we beseffen dat wij toch in wezen aan den geest onzer sterke vaderen ontgroeid zijn. Wij voelen, dat ons levens-besef, als cultuur-geheel, het hunne overtreft; ook al verwerkelijken wij het nog niet zooals zij het verwerkelijkt hebben. En wij weten, dat dit niet is een hoogmoed of een fantasterij van ons hart, maar een noodzakelijkheid. Indien we ooit 't recht zullen hebben te spreken van een nieuws cultuur, dan zal deze cultuur, de cultuur der universeele menschheid en de cultuur die wetensohap en wijsbegeerte en religie omvat, die de ervaringen onzer kennis, de begrippen van ons denken,