is toegevoegd aan uw favorieten.

De toekomst der maatschappij

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

We hebben hier te maken met een strafrechtelijk vraagstuk, dat zijn parallel vindt in de algemeener ethische vraag, of niet de huidige subjectieve beoordeeling van het kwaad een groot gevaar oplevert? Een gevaar van moreele verwarring, van verontschuldiging van alles. Want de motieven van den dader in aanmerking nemen, beteekent bijna altijd een betrekkelijke verontschuldiging; — igeen feit immers, of van den dader uit gezien is er een kant ivanwaar het betgrijpelijk kan worden gemaakt. „Tout comprendre c'est tout pardonner. En zoo ziet men dan het subjectivisme in moraal en strafrecht al uitloopen op een afschaffing van moraal en strafrecht.

M-aar is onze eeuw dan de eerste waarin een dergelijk proces plaats .grijpt? Is dan niet de heele ontwikkeling van moraal en straf er eene, hoe dikwijls ook door slingerbewegingen onderbroken, van objectief naar subjectief? Weten we niet, dat nooit de moraal zóó objectief was als ten tijde der Merovingers, toen nog niet tusschen voorbedachten raad en niet-gepremeaiteerd opzet, nog niet tusschen opzet en schuld, nog niet tusschen toerekenbaarheid en niet-toerekenbaarheid

werd onderscheiden?

En stond de moraal van die tijden dan hooger?

Neen, zóó mogen we die vraag niet stellen. Want we moeten erkennen, dat, hoe primitief ook, ze iets vóór had boven de onze: de positieve zekerheid. Maar juist daarom verdient ze den naam moraal nog nauwelijks. De enkele mensdh met zijn geweten is er nog ternauwernood in tot zijn recht .gekomen. En de heele ontwikkeling van objectieve tot subjectieve moraal (ontwikkeling, die de Oudheid evengoed heeft doorgemaakt en die toen uitliep op het woord der Evangeliën: „gij hebt gehoord, dat tot de ouden is gezegd: gij zult met dooden, maar wie doodt, zal schuldig zijn voor het gericht. Maar ik zeg u, dat ieder die op zijnen broeder toornig wordt, schuldig zal zijn voor het .gericht ) -