is toegevoegd aan uw favorieten.

De toekomst der maatschappij

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zal trachten de toestanden en verhoudingen te herscheppen, die het kwade in den mensch bevorderen.

Heel en al zijn deze beide natuurlijk niet uiteen te houden; want iedere uiterlijke deugd brengt een zekere innerlijke attitude mee, en geheel zonder uitwerking op den innerlijken mensch zijn ook vrees voor straf en vrees voor het oordeel der menschen, voor-zoover ze hem van slechte daden terug houden, niet. Doch een maatschappij, die dit middel vooropstelt, treedt niet als een waarlijk

zedelijke op. ,

Nu is het waar, dat in een moraal en in een stratrecht, die niet meer vóór alles veroordeelen en straffen, maar' die trachten te verbeteren, afstand is gedaan van het trekken van een scherpe grens tusschen goed en kwaad; dat dus ook hier inderdaad een „ontwrichting heeft plaats gehad en nog steeds meer om zich heen grijpt.

Maar in dit beoordeelen in concreto, dit laten gelden van het betrekkelijk-vergeeflijke in iederen mensch, ligt toch niet een laten gelden als gelijkwaardigheden! hen maatschappij, die den gevallen mensch niet uitstoot en daardoor hoe langer hoe dieper doet zinken, maar die tracht hem te „verbeteren", die berust toch niet stelselloos in alle kwaad, die laat toch niet, als de zon, „haar licht gelijkelijk schijnen over boozen en rechtvaardigen . En al zegt men, dat itout coimprendre tout pardonner is — dan wordt toch in het begrip „pardonner" de schuld niet ontkend, maar opgeheven. Waarlijk, het versohi tusschen goed en kwaad wordt niet te met gedaan, al 'beschouwt men den misdadiger en den zondaar niet alleen als misdadiger en zondaar, al begrijpt men de droeve ingewikkeldheid des levens, waardoor ook in de zich noemend „goede" menschen de zonde, en ook: in de zoogenaamde misdadige mensahen het menschelijke

„schuilt". ..

Een van de vraagstukken, aan de beoordeeling waarvan we menschen het scherpst kunnen herkennen, is