Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

veilig gezegd worden, dat men beter daarmede hadde gewacht totdat het volk tot eene grootere mate van rijpheid zou zijn gekomen. Van daar de tegenstellingen die men hier overal ontmoet. Eer deze krasse verschillen zijn genivelleerd, zal er nog geruime tijd verloopen, en zeker zal de tijd korter zijn, naarmate men te geleidelijker te werk gaat.

Om nu op de nihilisten zelf terug te komen hun aantal is, zooals gezegd, betrekkelijk zeer gering. De meesten worden gevonden onder studenten, die hun eindexamen niet hebben kunnen afleggen, zoons van priesters en dwepers, ook van het vrouwelijk geslacht. Zij hebben beproefd den boer op te hitsen, maar zonder gevolg, want zoodra men aan zijn God en zijn Keizer raakt, worden de woorden voor hem onverstaanbare klanken, en men moge dit dom, bijgeloovig of wat ook noemen, hij is eenmaal zoo, en ... . er zijn 86 millioen boeren die niet anders denken.

Vandaar dat het „onder het volk gaan", zooals de geijkte term luidt, den nihilisten niet veel voordeel heeft gebracht. Toen dit door hen werd ingezien, hebben zij getracht het leger op te stoken, doch ook al met denzelfden negatieven uitslag. De bekende oud-kolonel Lawroft schreef vóór eenigen tijd nog, in de te Genève verschijnende Westnik Narodnoi Woli (bode van den volkswil) eene oproeping aan de anarchisten, om de Russische soldaten tot revolutie op te hitsen, maar de Russische soldaat en de boer zijn één, en de kansen dat deze dus naar den oproerigen raad zal luisteren, zijn derhalve zeer gering.

Tot zoover mijn zegsman, wiens woorden ik sedert herhaaldelijk gelegenheid gehad heb bewaarheid te zien. De nihilisten, die zich in'het buitenland bevinden, hebben in den laatsten tijd weinig van zich doen hooren. Hunne letterkundige werkzaamheid, welke vóór eenige jaren nog zoo vruchtbaar was: brochures, manifesten, programma's, dagbladen en revues, is als het ware uitgeput, zij bepaalt zich tegenwoordig tot de bovengenoemde Bode van den Volkswil, onder redactie van Tichomiroff en Lawroff, die viermaal in

Sluiten