Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

beproefd om aan den verwaarloosden toestand van het onderwijs een einde te maken. Herinnerd zij hier in het voorbijgaan aan het woord uit dien tijd van den bekenden Groth. ,,In het land dat een Poeschkine heeft voortgebracht is het onderwijs der nationale letterkunde eerst in zijne wording begrepen." Pirogof, de groote chirurg, nam, ondanks zijne drukke bezigheden, eene benoeming aan als lid in den raad \an het openbaar onderwijs en schreef een paedagogisch werk, getiteld : Opvoeding van den mensch door den mensch, welk werk op gematigden toon, doch niet zonder aandacht te trekken, bestreden werd door den scherpzinnigen journalist Oeschtschinski. Dit alles maakte dat het ontwikkelde publiek levendig belang stelde in de onderwijsvraag, en als de maatregelen, genomen door de elkander opvolgende ministers van openbaar onderwijs, Norvof, Kowalefski en Golownine, slechts over het algemeen halve maatregelen waren, dan was dit te wijten aan de omstandigheid, dat zij niet waren opgewassen tegen den reuzenarbeid, die aan de regeling der zaak verbonden was.

Gedurende den strijd waarmede deze regeling gepaard ging, deden zich reeds hier en daar sporen voor van ontevredenheid, die kunnen worden beschouwd als de eerste nihilistische uitingen. ,, Tegenwoordig" zoo moest het tijdschiitt voor openbaar onderwijs in i865 schrijven „worden de onzinnigste droomen verkondigd, en zij houden vele jongelieden af van het verkrijgen eener fatsoenlijke en eervolle betrekking."

In eene der talrijke circulaires, welke graaf Tolstoï kort na zijn optreden uitvaardigde, schreef hij: „aan onze leerscholen is niets anders op zijne plaats, als alleen de beoefening \an wetenschap en zedeleer. Mitsdien zullen onze gymnasia niet langer jeugdige dwazen, die zich verbeelden alles te weten, voorde maatschappij kweeken, maar wèl onderwezen, bescheidene menschen."

Tolstoï ging uit van de stelling, dat de godsdienst, de moraal en overigens de beoefening der Latijnsche en Griek-

30

Sluiten