Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het gold en geldt nog. heden ten dage slechts, deze fouten kenbaar en tevens zoo klein mogelijk te maken. Met de oplossing van dit vraagstuk hebben zich sinds eeuwen her verscheidene geleerden, vooral wis- en sterrekundigen bezig gehouden, zoodat het aanleiding heeft gegeven tot het ontstaan eener zelfstandige wetenschap, de kaartprojectie-leer.

Indien men de aarde als een zuiveren bol beschouwde, zouden de betrekkingen tusschen het terrein en de kaart meestal op veel eenvoudigei wijze uitgedrukt kunnen worden, dan thans het geval is. De meest eenvoudige en tevens meest belangrijke kaartprojectiën hebben nu betrekking op den bol, en zonder grove; fouten te maken, kunnen die niet worden toegepast op de ellipsoïde, met welke wiskundige figuur onze planeet het meest overeenstemt. Een middel 0111 ze toch te kunnen gebruiken beslaat hierin, dat men eerst het te projecteeren terrein op een bol overbrengt en daarna volgens een eenvoudige methode van den bol op het platte vlak. Het laatste geschiedt volgens de leer der projectie, • terwijl de afbeeldingen zelf ook projectiën heelen. Elk punt van het deel der aardoppervlakte, dat men wil afbeelden, op het platte vlak te projecteeren zou zeer bezwarend en tijdroovend, zoo niet onmogelijk wezen, doch daar de horizontale ligging van elk punt op aarde volkomen nauwkeurig wordt aangeduid door zijn geographische lengte en breedte en deze beide door het stelsel van parallellen en meridianen gemeten worden, is het voldoende de lengte- en breedtecirkels te piojecteeren. Het vraagstuk, eigenlijk van zuiver wiskunstigen aard, komt er dus ten slotte slechts op neer, een willekeurig gegeven parallel en meridiaan af te beelden, want kan zulks met één, dan kan het ook met alle dergelijke cirkels geschieden.

De kaart zal echter gelijktijdig slechts aan één van de drie hierboven vermelde eigenschappen streng kunnen voldoen, zij kan alleen of hoekgelijkheid, öf lengtegelijkheid, of inhoudsgelijkheid bezitten, en de vele projectiemethoden, die men heeft uitgedacht, hebben geen ander doel dan te bewerken, dat aan een der drie voorwaarden streng wordt voldaan en te gelijker tijd de ten opzichte der heide andere eischen onvermijdelijke fouten zoo gering mogelijk zullen wezen. Daarbij moet in het oog worden gehouden dat de conformiteit een eigenschap van beperkte beteekenis is, dat zij slechts geldt voor de kleinste deelen en niet voor de kaart als geheel en dat de equidistantie ook niet voor alle lijnen geldt.

In den jongsten lijd heeft men berekend, niet alleen welke projectiemethode voor een bepaald gebied de beste is, maar tevens hoe groot het bedrag is der niet te vermijden fouten.

Omtrent de namen, waarmede de verschillende projecliën worden aangeduid, bestaat volstrekt geen overeenstemming, te minder daar de namen meestal veel later dan de projectiën zelf werden ingevoerd en sommige schrijvers ze noemen naar den ontdekker, andere naar den kartograaf, die ze het eerst toepaste, weer andere naar den persoon, die een dikwijls eeuwen lang bestaande, doch in vergetelheid geraakte methode op nieuw ter spiakt en in toepassing bracht.

Sluiten